Trở Lại Thăm Quê

Jos. Nguyễn Xuân Lam

Phần I:

Gần bảy năm rồi (21/5/2002) nay có công việc gấp, chúng tôi được cùng nhau trở lại quê hương. Phái đoàn gồm: Cha tôi; Bốn Anh Em; Bác Tân và người Em Con Cô, cả bảy người cùng lên chuyến xe Vũng Tàu – Nghệ An lúc 0giờ 00, ngày 26/2/2009 tại trước Nhà Thờ Vinh Châu, sau khi đã đọc kinh “Dâng ngày” và “cầu bình an” cho chuyến đi. Giá vé 350.000 đồng loại . . . ghế nằm thẳng lưng, “chưng” cong cong duỗi và hai lần cơm do nhà xe lo.

Ngồi trên xe với nhiều tâm tư thao thức về quê hương, đất nước, anh em bà con . . . và ngắm cảnh (những lúc mở mắt ra được). Lòng tự nhủ phải cố gắng “nhập” thật nhiều để về kể lại “hầu” cho Anh Em.

Điều đầu tiên phải nói rằng Việt Nam – Tổ Quốc ta đẹp lắm. Biển, Sông, Núi, Rừng; Thành Phố, Thôn Quê; Con Người, Cảnh Vật cứ hòa quyện vào nhau tạo nên những bức tranh lúc hùng vĩ, lúc mộc mạc trước mắt chúng tôi. Những đầm nước nuôi trồng thủy sản có máy quạt nước trắng xóa..v.v.. Cảnh phố nguy nga với những nhà lầu, trung tâm buôn bán, xe hơi, xe máy chen chúc, người sang trọng bên cạnh người nghèo hèn với chiếc xe kéo tay để thồ hàng hoặc người. Rồi cảnh đồng quê có những người nông dân cùng con trâu, máy cày trên đồng lúa xanh ngát tận chân trời. Vâng! cảm tạ Chúa đã ban cho chúng con một quê hương thanh bình, tươi đẹp nhưng vẫn còn đó những bất công giữa người với người, giữa “ông chủ” và “đầy tớ”.

Sau hơn 33 giờ xuất phát chúng tôi đã đến đích lúc 8giờ00 ngày 27/2: Làng Nghi Lộc; xã Diễn Hạnh; Huyện Diễn Châu – Nghệ An. Niềm vui khôn tả Anh Em tay bắt mặt mừng, có đến gần trăm người hiện diện tại nhà Chú tôi (vì Chú bệnh rất nặng, bà con đến thăm và sẵn đón “Dân miền Nam” trong đó có “Hai Sếp” là Bác Tân và Bác Minh. Sau 54 năm “đi nam” về Quê lần này, ngoài Cha tôi 9 lần, Bác và Tôi 2 lần, Long 3 lần, Anh Nam, Du và Hưng con Bà Cô là lần đầu tiên nhưng tất cả đều vui mừng đến ngạc nhiên vì sự đón tiếp trọng thị này.

Việc đầu tiên chúng tôi vào thăm hỏi bệnh tình Chú, dù Chú không nói nhưng những cái lắc hoặc gật đầu cùng những giọt nước mắt lăn dài trên khuôn mặt hốc hác của Chú đã nói lên sự xúc động dường nào. Ngay sau bữa cơm thân mật với “Đại Gia Đình”chúng tôi tranh thủ đi “tham quan” Làng Nghi: Nghĩa Trang; Nhà Thờ Xứ, Thiên Khải Đường; các Nhà Nguyện; Ủy ban Diễn Hạnh và một số nhà bà con.

Điều đầu tiên phải nói là ĐẸP (lại đẹp) cái đẹp của ngoài Bắc trong Nam không có được từ đồng lúa, lạc, thuốc lào, kênh mương; đến các công trình nhờ sự cần cù siêng năng cộng với tay nghề của thợ nên tất cả đều như . . . tranh vẽ. Riêng tại Giáo Xứ, bà con đang chung tay sửa lại Nhà Thờ qua việc xây mới thêm gian cung thánh + nới rộng thêm hai cánh. Nhân đây cũng xin quý Ân Nhân ủng hộ cho Xứ Mẹ, dự kiến công trình sẽ hoàn tất vào cuối tháng tư để phục vụ cho cộng đoàn. Được biết dân làng ta “sống lọt giữa” anh em lương dân nên việc làm chứng nhân cho Chúa luôn được các Cha, BHG và cộng đoàn đặt lên hàng đầu: sống đạo đức, đoàn kết, yêu thương, phục vụ; siêng năng lao động, tệ nạn xã hội hầu như không còn, hơn năm nay nhờ Cha Dung (con Bà Thơ, Vinh Châu – Bình Giả) về giúp Xứ, Ngài cố gắng tìm hiểu đời sống sinh hoạt của bà con, theo nhận xét của dân làng mà rằng: “Ngài hòa đồng với mọi tầng lớp, đặc biệt với người nghèo, yêu thương nâng đỡ thanh thiếu niên và người tàn tật nhưng kiên quyết với tệ nạn xã hội. Dù mưa hay nắng; ngày hay đêm, thức hay ngủ hễ nghe báo tin (đặc biệt là tệ nạn) là Ngài tức tốc lên xe . . . đạp một mạch đến nhà họ để “thay mặt Chúa” mà răn dạy, Cha nhìn béo tốt rứa đó chứ nhiều bệnh lắm, nghe nói Ngài phải đi Mỹ để mổ cái chi đó. . . hầu như nhà nào Cha cũng đến “xin” ăn cơm, mà cơm nhà em nấu lại không giống trong nứ, nhưng Cha vẫn ăn ngon lành. Bởi vậy dân làng ai cũng thương mà … sợ Cha Ngài lắm?!”.

Chiếc xe đạp của Ngài có biển số đàng hoàng: CD 311 ĐDN 0918 599566 Cha nói với tôi ” Mình phải làm như vậy mới có hiệu quả chứ cứ đứng trên tòa mà giảng chẳng mấy người họ nghe, còn chiếc xe đeo biển như vậy cho ấn tượng 113 là cảnh sát cơ động, còn mình cũng cơ động nhưng là 3 của 11, còn cái kia là đường giây nóng của số điện thoại 0918… “CU DUNG” trực 24/24…”. Tôi nghe mà . . . ngã nón khâm phục: Các Cha phải là những chiến sĩ thiện chiến của Chúa Kitô, dù gian khổ, nguy hiểm đến mấy cũng phải lên đường, chứ sáng lễ, chiều đọc kinh rồi chỉ ngồi trong nhà “làm tôi tớ” như “các quan” lâu lâu đi thăm ai là coi như nhà đó có người sắp chết (đi kẻ liệt) thì khổ cho nhà dân, vui thì có mà có sự cố thì tự lo, hỏi sao dân họ yêu mến Các Đấng được… “. Hai Cha Con cùng cười.

Phần II :

Ngày 28/2/2009 chúng tôi lên đường đi Bảo Nham để thăm Dì và để tận mắt thấy DI TÍCH VĂN HÓA cấp Quốc Gia: Nhà Thờ Đá Bảo Nham và “Lèn Thánh”. Với thời tiết hơi rét (19 độ) so với dân bản địa, mà chúng tôi đi bằng xe Honda nên cứ run lên cầm cập, Cha tôi kể: ” Ngày xưa trai trong làng thường xuống Vạn Phần mua muối rồi gánh lên đây (khoảng hơn 30 cs ) đổi hàng hoặc lúa lại gánh về bán lại, và trong những lần đó Cha đã quen Mẹ rồi lấy nhau … Ngày xưa, khổ lắm chỉ có gánh với chạy bộ mà thôi, rất ít nhà có chiếc xe !!! chẳng hạn có người mỗi ngày chạy kéo xe cút kít chở khách từ Diễn Châu đi Vinh 80 cs đi về là thường…”. Lòng tôi cảm phục các bậc cha anh dù gian khổ vẫn trung thành yêu thương nhau để dạy đỗ con cái, chứ đâu như bây giờ kinh tế sung túc lại sinh lắm tật … đường sá bây giờ chủ yếu là đường nhựa hay ximăng nên đi lại rất thoải mái.

Thăm Dì chúng tôi không khỏi nhớ đến Mẹ (vì chúng tôi mồ côi Mẹ từ lúc rất nhỏ). Dì cháu, anh em tâm sự, sau đó chúng tôi lên Lèn Thánh. “Lèn” là cái núi đá, hoặc cái đồi nhỏ (cách gọi của người miền trung), Lèn Bảo Nham lớn chừng 1/2 lèn Gia Hòa, Bình Giả nhưng cao hơn và gần như hoàn toàn bằng đá, trên đó cha ông đã xây dựng tượng 14 chặng thánh giá và các tượng thuật lại những biến cố cuộc đời Đức Giêsu như: nơi sinh ra; chịu phép rửa; rao giảng..v.v.. cả Các Thánh nữa, cái đẹp tự nhiên của Lèn cộng với tài hoa của người thợ xưa đã làm chúng tôi đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Bác tôi nói: ” Tuy sinh ra và lớn lên tại miền Bắc nhưng đây là lần đầu tiên Bác lên tận nơi cao này, được xem tận mắt, sờ tận tay, đúng là công phu và đẹp thật, có chết cũng thỏa lòng. Cháu cố gắng chụp hình thật nhiều về cho Họ xem với”. Thế là Bác cháu bị các Bức tượng “hớp hồn” lúc nào không biết nên chỉ im lặng nhìn rồi bảo nhau đọc kinh và “đi đàng Thánh Giá” mùa chay mà.

Tham quan Lèn xong, chúng tôi đi lại Nhà Thờ; thật là may mắn khi chúng tôi đến, đã đến gần giờ lễ nên có một vị trong BHG mở cửa và hướng dẫn chúng tôi tham quan… Nhà Thờ được xây dựng hoàn toàn bằng đá, Ông là Pet.Nguyễn Minh Giám, theo như lời Ông kể:” Nhà Thờ Bảo Nham được xây dựng từ năm 1888 đến năm 1904 do Linh Mục Adolphe Klingler chủ công trình. Hiện nay, Xứ có hơn 4.000 giáo dân, do Linh Mục Pet. Nguyễn Xuân Chính phụ trách. Ngày xưa, thời Vua Tự Đức đạo ta bị bách hại khủng khiếp, giáo dân bị quan quân đuổi bắt, họ chạy trốn vào Lèn Thánh (vì ở dưới có những hang động lớn), quan quân không thể vào được nên Vua cho đem củi lửa lấp hang và đốt để sát hại. Nhưng Cha Klingler và bà con cầu xin Chúa thương cứu mọi người và khấn hứa sẽ xây dựng Nhà Thờ để tạ ơn, thế là sự việc được diễn ra như ý muốn… Nhờ sự tài trí của Cha Klingler (người Pháp) và bàn tay khéo léo của cha ông nên chúng ta có ngôi Thánh Đường như ngày hôm nay. Dựa vào một cái Lèn có sẵn để làm dàn giáo, người thợ đục đẽo những phiến đá lớn nhỏ, ngắn dài, cứ thế gắn kết lại thành ngôi Nhà Thờ (bắng hai lần Nhà Nguyện họ Gia Hòa-Bình Giả). Giữa hai viên đá được gắn kết bởi “mộng” và hỗn hợp vôi + mật, khoảng cách khoảng 0.5 cm rất sắc nét và đẹp. Sau này, Cha Klingler qua đời và được chôn cất ngay trong lòng Nhà Thờ. Xứ đạo còn diễm phúc có Thành Phêrô Tự là con cháu.”

Ngày 01/3/2209,Chủ Nhật thứ I mùa chay, tôi được hân hạnh về dự lễ đồng tế, chầu lượt của Xứ đạo Xuân Phong (ngã ba Phủ Diễn), cách Làng Nghi hơn 5cs. Thánh Đường, Nhà Xứ nguy nga, lỗng lẫy, bà con ăn mặc sạch đẹp vì hôm nay Xứ đạo thay mặt Giáo Phận chầu Mình Thánh Chúa trọng thể. Dù thời tiết rất xấu, mưa suốt mấy ngày liền nên lạnh lắm, nhưng số người tham dự vẫn đông nghẹt. Thánh lễ đồng tế gồm: 13 Cha và khoảng 2.000 người tham dự, sau Thánh lễ, cộng đoàn cùng với Linh Mục đoàn chầu Thánh Thể nghiêm trang, sốt sắng. Theo Tôi, nét nổi bật là: các Cha đồng tế với lễ phục quỳ chầu Thánh Thể (có tính tập thể) rất lâu, ở miền nam chưa thấy; bà con đọc kinh, hát theo cung giọng . . . tôi chẳng đọc theo được, dù là “đạo gốc”. Sau lễ được Ông Chánh Trương mời vào dùng cơm với các Cha, nhưng Tôi chẳng dám vì biết mình là ai. Ra về muốn ghé Xứ Phú Linh (nghe đâu đang xây dựng Nhà Thờ) nhưng vì mưa lớn, nên không thể đi được đành phải quay về.

Thứ 2, ngày 02/03 tôi đi Trung Hậu-Xã Đoài để thăm người thân và tiện dịp viếng Nhà Thờ Chánh Tòa, Tòa Giám Mục Vinh, Đại Chủng Viện, Dòng Mến Thánh Giá… Thấy khuôn viên Tòa Giám Mục và Nhà Thờ rộng chừng 7 ha, Nhà Thờ xây dựng năm 1976 đang xuống cấp trầm trọng, vì thời chiến tranh Nhà Thờ bị tàn phá hoàn toàn, sau đó thiếu thốn đủ bề, nhưng Chủ Chăn và đoàn chiên vẫn cố gắng xây dựng được Nhà Thờ, các công trình khác còn rất tốt hoặc mới xây như Tòa Giám Mục, Dòng Mến Thánh Giá, bệnh viện, khu sinh hoạt của các Thầy v..v.. được tận mắt thấy công việc của ĐGM, Các Cha, các Tu Sĩ ở “cánh đồng” bao la của giáo phận Vinh này, mới thấu được nhu cầu ơn gọi làm tông đồ khẩn thiết đến mức nào.

Thứ 3, 4 quay về lại Làng Nghi, đi thăm dân làng, Xứ Phi Lộc và Đông Phú (tại Đông Phú bà con đang làm đường ra Nghĩa Trang vì quá lầy lội, sợ có ai “phải ra” mà đường ra ri thì chết, họ cũng ước mong có thêm dăm bảy triệu để xây hàng rào để khỏi trâu bò giày xéo mồ mả ông cha…), được ăn cơm, nhà nào cũng lợn, gà, lươn, trứng v..v.. (nấu theo ngoài ấy) ngon nhưng chẳng ăn được nhiều.

Phần III :

Khoảng 18 giờ ngày 06/03, thật khôn lường, chúng tôi đi thăm người bệnh, nhưng người bệnh vẫn còn đó, mà Bác tôi chẳng hiểu vì lý do gì lại đổ bệnh nặng (xuất huyết đường tiêu hóa). Con cháu phải đưa đi cấp cứu tại Trung Tâm Y Tế huyện Diễn Châu cả đêm bằng xe Taxi; tại đây, họ chỉ tiêm thuốc cầm máu rồi cho chuyển ra bệnh viện Vinh (theo yêu cầu của gia đình). Ngồi xe cấp cứu của bệnh viện, còn tệ hơn xe người ta đi làm, chạy đã chậm, còi ưu tiên thì hỏng, đèn xe thì lù mù, suốt 40 cs, chúng tôi thì thầm đọc kinh. Bác tôi thều thào nói: “Nếu có mệnh hệ gì, cháu phải cố gắng hết sức để Bác chết ở miền nam, chứ không được chết ở ngoài này, mang lấy tiếng…”.

Đến bệnh viện, điều không ngờ là phòng cấp cứu giống như cái chợ, người vào ra ăn nói ầm ầm, thái độ của Y, Bác Sĩ hời hợt, đúng là như câu nói mỉa mai “lương y như… từ mẫu”. Họ luôn miệng hỏi: “Tên gì? Ở đâu? Có bảo hiểm không? Tại sao lại bị như vậy? v..v..” mà chẳng đoái hoài đến việc cấp cứu bệnh nhân. Chúng tôi phải nhờ đến “Bác” can thiệp họ mới thăm khám và cho nhập viện; sau khi đã đóng tiền cọc. Vẫn cái băng ca bằng sắt ở phòng cấp cứu Bác tôi phải nằm như vậy cho đến sáng Chủ Nhật mới có giường nằm (do anh em chúng tôi tráo được của người xuất viện, chứ không lại tốn tiền), nhìn Bác đau đớn vì bệnh tật, mà thuốc men mỗi ngày chỉ 4 chai nước suối, sốt ruột lẫn bất bình nhưng chẳng biết làm sao, có gọi bác sĩ cũng bằng không. Vì ngay cả thay chai nước chúng tôi phải tự làm chứ bác sĩ cũng chẳng chịu thay cho. Họ nói: “học đây mà làm, chứ ai rảnh mà rình thay cho”.

Quá mệt mỏi (suốt 38 giờ, hai anh em phải đứng vì bệnh viện không có một cái ghế để người nhà ngôi), chúng tôi phải “phone” vào nam cho các con của Bác. Các anh tức tốc đi máy bay Sài Gòn-Vinh với giá 1.725.000 đồng. Sau 1h30 bay, các anh đã có mặt tại Vinh. Sau khi dặn dò, chúng tôi giao ca cho các anh và không quên dặn: “phải có thể lực tốt mới trụ nổi vài ngày, tụi em đã phải đứng suốt 36 tiếng liên tục vì không có chỗ để nằm nghỉ, cái ghế đá để ngồi cũng không, bệnh nhân thì nằm như cá xếp trong hộp, thật chẳng hổ danh “Bệnh Viện Hữu Nghị Ba Lan” tặng; bệnh viện “số 1” của quê Bác.

Bệnh tình của Bác ngày càng nặng, mà thuốc men cũng chỉ 4 chai nuớc/1 ngày (họ giao từ sáng sớm cho người nhà) nên trưa Chủ Nhật anh em chúng tôi quyết định đưa Bác về dù bệnh viện không đồng ý.(được biết trong Thánh lễ sáng Chủ Nhật, Cha Xứ và cộng đoàn Xứ Vinh Châu đã cầu nguyện đặc biệt cho Bác). Sau khi viết giấy cam kết, chúng tôi đem Bác ra xe lúc 18h30, đã thuê từ Trung Hậu-Xã Đoài (9.000.000 đ) chạy thẳng về miền nam, các bác sĩ cũng không quên giao thêm 8 chai nước để chuyền cho Bác, khỏi chết dọc đường vì thiếu nước.

Tâm sự ngày đi và ngày trở về “một trời một vực”, chẳng kịp tạm biệt bà con, mua quà cho gia đình, bạn bè mà cứ lật đật (giống như hồi xưa đi nam), bà con Làng Nghi cũng tranh thủ vào bệnh viện chia tay với chúng tôi. Nghĩ mà chạnh lòng.

Dọc đường, vì xe chạy quá nhanh, đường xóc, hay tại người bệnh mà nước suối chẳng chịu chảy vào mà máu cứ theo đường truyền chảy ra, buộc lòng chúng tôi phải ghé vào bệnh viện gì đó ở Lăng Cô (Huế) lúc 1h sáng. Gõ cửa phòng trực kêu cứu, năn nỉ cô y tá trực mới chịu mở cửa cằn nhằn đi ra: “chuyện chi mà kêu giờ ni?”. Tôi lại phải tiếp tục: “Cô ơi, làm ơn làm phúc, cứu dùm Bác tôi truyền lại chai nước suối để chúng tôi đi vào nam!!!”. Sau vài chục lần “đâm” cô mới truyền dịch được, trong khi chúng tôi cũng không quên dúi tiền vào túi. Biết Bác đau lắm nhưng không rên la. Xe lại tiếp tục tốc hành vào nam; nhưng rồi sự cố lại tiếp tục, nên chúng tôi lại phải ghé vào các bệnh viện dọc đường của Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa để truyền nước. Chỗ thì phục vụ ân cần, chỗ thì qua loa nạt nộ. Người cho tiền không lấy, còn cho “ông cụ” quà, người thì “đâm” mãi… mới xong. Đến bệnh viện BRVT cũng khoảng 12h đêm ngày 09/03 an toàn. Sau một hành trình dài khủng khiếp nhưng “lịch sử” của chuyến về thăm quê.

Với bệnh viện Bà Rịa, chỉ sau một ngày sức khỏe Bác tôi dần bình phục, nhờ sự đặc biệt chăm sóc ân cần của các Y, Bác Sĩ, lời cầu nguyện của các Cha và cộng đoàn cộng với tâm lý ổn định mong rằng Bác sớm được xuất viện.

Qua bài viết này xin được thay lời cho “Phái Đoàn” xin bày tỏ lòng biết ơn đến tất cả mọi người, đặc biệt bà con anh em trong Nam, ngoài Bắc đã tiếp đón, hướng dẫn chân tình khi đi cũng như khi về, nhất là các Y, Bác Sĩ đã cứu chữa cho Bác tôi, dù với thái độ nào, Hai tài xế Hà và Hùng cũng rất nhiệt tình, vất vả không kém ( lần đầu lái xe vào Nam)vì đường xá xa sôi, năn nỉ cảnh sát vì chạy quá tốc độ, “luật”. Không vì “cơ hội”mà chặt chém như giá xe ở Vinh (13.000.000). Cảm ơn Chúa đã ban cho chúng con một quê hương tươi đẹp, nơi có những con người cần cù nhưng khéo léo, từ tâm nhưng cũng cương quyết, nghèo nhưng chân thành,yêu thương. Tất cả đang phải dẹp bỏ đi những tiêu cực để hướng tới tương lai tươi sáng. Hẹn ngày trở lại thăm Quê.

Jos. Nguyễn Xuân Lam.

– Có một số hình ảnh, xin mời vui lòng vào địa chỉ:
http://www.flickr.com/photos/giaoho_nghiloc/