Tơ Trời

Nguyễn Ngọc Sáng

Quê tôi ở tận ngoài miền trung, trên vùng đất “thần kinh thương nhớ”. Nhà
nghèo lắm! Cha mạ tôi vốn là nông dân chân lấm tay bùn, chữ nghĩa thì không,
đất đai lại ít, mà con những sáu đứa. Vì vậy cái cơ cực túng bấn luôn đeo bám
gia đình. Là chị cả nên tôi hiểu trách nhiệm của mình rất nặng, phải nai lưng
ra gánh vác cái gánh mưu sinh đang oằn trên vai cha mạ già. Học xong bậc tiểu
học, đủ chữ nghĩa để đọc những bảng thông báo thường dán ở đầu ấp và biết làm
những con tính đơn sơ là tôi xin nghỉ để ở nhà lo việc ruộng đồng.

Năm nào cũng vậy, khi mùa cấy đã xong, lúa bén rễ sâu trong lòng đất và chuyển
sang thời con gái xanh mơn mởn khắp cánh đồng bạt ngàn, thì cỏ dại cũng bắt
đầu ngoi ngóc sinh sôi, tôi thường trỗi dậy từ rất sớm sau khi nghe tiếng gà
eo óc gáy, áng chừng khoảng bốn giờ sáng, vì nhà nghèo không có nỗi cái đồng
hồ để xem giờ. Xuống nhóm bếp đun nước cho cha pha trà, vo gạo nấu cơm, chuẩn
bị đồ ăn mặn. Khi cơm đã chín, tôi xới ra mo cau, rắc một ít muối mè rồi lèn
chặt lại. Bữa cơm của người nghèo đem ra đồng đạm bạc là vậy đó! Sau khi thức
các em dậy, chuẩn bị dọn bữa ăn sáng cho cả nhà xong liền vác cuốc ra đồng.

Tôi luôn là người đi làm đồng rất sớm, khi mặt trời còn ngái ngủ và sương đêm
còn vương vấn lan tỏa mờ đục chưa tan. Con đường đến ruộng nhà tôi có một đoạn
dài chừng hai trăm mét phải lội dưới dòng khe cạn. Nước chảy không mạnh, nhưng
chảy riết bao đời nên bóc đi hết đất, chỉ còn trơ lại sạn bồi và những miếng
đá dăm lởm chởm ghê chân nằm rải rác đó đây. Khe rộng chừng ba sải tay, hai
bên bờ rất rậm, những nhánh cỏ hôi xanh tươi um tùm vươn ra thỉnh thoảng quẹt
vào mặt mỗi khi vô ý đi sát bờ.

Lũ nhện thường giăng tơ từ bên này sang bờ bên kia, tôi không hiểu làm sao
mà nước chảy ở dưới mà lũ nhện lại có thể bắc cầu qua được ? Khi bước chân tôi
lội xuống khe lạnh buốt, là cũng bắt đầu hành trình phá đi những công trình
mà lũ nhện nhọc nhằn thêu dệt trong đêm. Mỗi lần có sợi tơ vướng vào mặt bị
đứt, tôi lại nảy ra ý tưởng ngộ nghĩnh: “Mình lại làm đứt sợi tơ trời!”. Ngày
lại ngày trôi qua trên dòng khe ấy, tôi đã làm đứt đi không biết cơ man nào
sợi “tơ trời” giăng mắc lối đi.

Năm bước sang tuổi mười sáu, lứa tuổi sung mãn nhất của một đời con gái. Hôm
ấy đi làm đồng, vì cố gắng giặm cho xong đám ruộng bị cua ăn nên tôi về trễ.
Ác vàng đã khuất sau chân núi tít tận xa, bóng tối biểu tượng cho cõi âm chực
ùa ra bao vây khiến tôi có cảm giác sờ sợ, cố dài và nhặt bước chân cho chóng
về tới nhà. Khi đang bì bỏm lội trên khe nước, tôi bỗng có cảm giác đau nhói
dưới gan bàn chân, liền ngồi xuống phiến đá cạnh bờ khe. Giơ chân lên xem thì
thấy máu ứa ra đỏ cả bàn chân trắng nõn. Hết sức lính quýnh, vừa lo ma nhát,
vừa khiếp hãi khi thấy máu ứa ra nhiều. Tôi dùng tay bóp chặt bàn chân ngăn
không cho dòng máu tràn trào. Giữa lúc lòng đang bấn loạn thì tai nghe tiếng
lội nước lao xao ngày một gần, nhìn từ xa có bóng một người đang mon men đi
đến. Khi khoảng cách có thể nhìn rõ mặt người, tôi nhận ra anh, là con trai
duy nhất của ông Thu ở đầu làng. Nhà ấy rất giàu. Thỉnh thoảng trên đường đi
về tôi có gặp, nhưng không quen. Thấy tôi ngồi bên bờ, anh ngạc nhiên dừng lại:

– Em ơi! Trời tối rồi răng không về cho mau mà còn ngồi đây chi rứa?
– Em… em… nỏ đi được.

Nhìn tay tôi ôm bàn chân đầy máu, anh đã hiểu ra sự việc. Anh liền đặt cái
dao quắm và bình nước xuống rồi nhanh tay bứt một nắm cỏ hôi nhai kỹ, nhổ ra
đắp lên vết thương. Cái giống cỏ có tên không mấy tao nhã khi gọi, mọc hoang
đầy dẫy này té ra nó có công dụng cầm máu hay đến lạ lùng, vừa đắp vào vết cắt
thì máu liền ngưng ứa ra. Tiếp đến anh xé áo thun mặc bên trong làm băng rồi
băng lại. Khi việc sơ cứu đã ổn định, anh đề nghị:

– Chừ để tôi dìu em về nhà hỉ ?

Dù hết sức e ngại, tôi cũng phải đành chấp nhận lời đề nghị ấy vì tự mình không
thể đi được:

– Dạ!

Anh bèn đem tất cả dụng cụ lao động của cả hai giấu vào bụi rậm rồi dìu tôi
đứng lên chập chững đi từng bước. Suốt dọc đường về anh không ngớt lời động
viên, ai ủi và nâng đỡ tôi:

– Em có đau lắm không ? Cố gắng lên hỉ! Nếu thấy mệt thì cho anh hay. Cứ vịn
vào vai anh mà đi, anh không mỏi mô.

Con đường ra đồng mọi ngày đi mất khoảng gần một tiếng, hôm ấy vì đau nên tôi
đi rất lâu. Trời đã tối hẳn, trăng non bắt đầu nhô vành nguyệt tỏa xuống thứ
ánh sáng vàng nhạt như màu hoa thiên lý. Lần đầu tiên trong đời đi bên cạnh
người con trai, lại trong tư thế của tình nhân, tôi hết sức sượng sùng và rầy
chết đi được. Khi cả hai về cách làng chừng đâu trăm mét thì thấy cha và em
trai tôi đang nhớn nháo xách đèn bão đi tìm. Anh liền thuật lại sự việc cho
cha tôi hay, rồi nhường cho cha và em tôi dìu hai bên, phần anh xách đèn đi
trước soi đường.

Về đến nhà, sau khi tắm rửa và thay băng xong tôi liền lên giường nằm, không
ăn cơm tối. Đêm ấy, tôi không tài nào chợp mắt được, vết đá cắt dài cỡ lóng
tay khá sâu làm tôi đau rưng rức. Nằm trằn trọc suy nghĩ mông lung, hồi tưởng
lại sự việc vừa qua… Tôi nhớ đến nét mặt cương nghị của anh, nhớ những lời nói
trầm ấm và cử chỉ tế nhị đã dành cho tôi mà nghe xao động trong lòng. Chưa bao
giờ trong tôi có cái cảm giác lạ lùng như vậy! Ở nhà mất hai tuần lễ vết thương
mới liền da. Quãng thời gian ấy với tôi lúc này sao mà dài đằng đẵng, chỉ mong
chóng được ra đồng gặp anh mà nói lời tri ân. Vì hôm đưa tôi về, anh vội vàng
cáo lui giữa lúc chộn rộn nên tôi chưa kịp nói với anh điều gì.

Khi lúa ngoài đồng chuẩn bị trổ cờ tôi lại gặp anh trong một buổi đi thăm đồng
về, tôi nhân đấy bày tỏ lòng mình:

– Em cám ơn anh nhiều lắm hỉ, nếu hôm đó không có anh chắc em hãi mà chết
mất!
– Có chi mô mà em cám ơn, chuyện thường tình mà, ai cũng hành động như anh thôi.
Gặp người hoạn nạn thì phải cứu giúp chứ, đó là đạo lý làm người mà. Mà nì!
Anh để ý thấy em răng mà cứ hay đi làm sớm rứa, lại hay đi một mình, lỡ gặp
chuyện không hay như bữa nớ thì răng ?
– Thì… lại có anh giúp chứ răng. – Tôi tinh nghịch trả lời.
– Nếu em nói như rứa thì từ ni trở đi mỗi lúc đi về cho anh đi chung với hỉ,
anh muốn làm bạn với em cho vui có bằng lòng không ?

Nghe anh đề nghị như thế tôi thấy trong lòng mình vui rộn rã, dẫu sao tôi cũng
có cảm tình với anh kể từ sau lần bị nạn, nên thật lòng đáp lại:

– Dạ! Nếu anh không chê nhà em nghèo thì chúng ta hãy làm bạn với nhau.
– Em đừng đưa chuyện giàu nghèo ra nói như rứa! Anh nỏ thích mô. Tiền của là
vật ngoại thân, là phương tiện sinh sống, có chi để mà tự mãn ? Với anh, điều
quan trọng và quý giá nhất chính là nhân cách con người, thứ ni mới giá trị,
dù có tiền muôn bạc vạn cũng nỏ mua được nó.

Nghe anh nói như thế, tôi cảm thấy rất hài lòng vì mặc cảm giàu nghèo trong
tôi được anh xóa đi. Tôi càng thêm mến anh trước quan niệm sống rất nhân bản
như vậy.
***

Năm ấy, trời cho mưa thuận gió hòa nên mùa màng bội thu. Ngoài đồng, lúa vàng
nặng trĩu cành gục đầu như người con gái thẹn thùng trước tình quân, màu vàng
choáng ngợp cả cánh đồng bát ngát, vàng đong đưa nhấp nhô xa tít chân trời.
Mùa gặt năm đó, tôi thật rộn vui vì trong lòng một tình yêu vừa chớm nở. Thời
gian vẫn cứ êm ả lững thững trôi, những buổi sớm chiều đi làm về bên nhau, những
lần hò hẹn, những nụ hôn và vòng tay ghì xiết… đã vun bồi cho tình yêu của chúng
tôi thêm nồng thắm. Tôi yêu anh vô ngần.

Cho đến một ngày…!!!

Tôi nhớ rất sâu đậm trong đời mình, hôm ấy là ngày chủ nhật, tôi ở nhà cùng
mạ chuẩn bị lúa giống cho vụ mùa sắp tới. Chợt nghe tiếng chó sủa ngoài cổng,
dõi mắt nhìn ra thì tôi thấy ông Thu, cha anh đang đi vào. Hết sức ngỡ ngàng
và hồi hộp không tả được, nhưng tôi cũng kịp định thần để chạy ra ân cần mời
ông vào nhà. Mạ tôi ra ngồi tiếp chuyện với ông, phần tôi sau khi bưng nước
xong, lại lui ra sau để tiếp tục công việc đang còn dang dỡ, nhưng “trống ngực
lúc ấy có lẽ còn to hơn cả trống làng”. Thời gian khoản nhai giập miếng trầu
thì mạ tôi xuống bếp:

– Con lên cho ông Thu gặp, ông muốn nói chuyện riêng chi đó với con.

Buổi nói chuyện hôm ấy đã gieo vào lòng tôi một nỗi đau thương, đổ vỡ và dòng
lệ từ đấy chảy mãi không ngừng trong trái tim. Ông ấy đã thẳng thắn yêu cầu
tôi chấm dứt quan hệ với con trai ông, lý do ông đưa ra là… “không môn đăng
hộ đối”. Tôi như người bị tạt gáo nước lạnh vào mặt khi tai vừa nghe lời ấy
thốt ra, tôi đã khóc tức tưởi vỡ oà trước mặt ông.

Đời tôi cho đến khi ấy, chưa bao giờ bị ai xúc phạm ghê gớm đến như vậy! Nghe
ông nói xong, chân tôi run lên bần bật, hai tay co cứng rồi một dòng máu nóng
chảy trào ngược lên não. Tôi đã đuổi ông ra khỏi nhà, đồng thời hứa với ông
sẽ cắt đứt ngay tình yêu này. Đêm đó, tôi nằm khóc trong uất hận, đau đớn vô
ngần. Nhà tuy nghèo tiền bạc, ruộng đất không mấy thửa, thiếu thốn tuy trăm
bề, nhưng lại không hề thiếu lòng tự trọng. Tôi yêu anh bằng một tình yêu trong
sáng chân thành, không tơ hào gì đến tòa ngang dãy dọc hay bồ lúa nhà anh. Thế
mà giờ đây ông ấy đã chà đạp danh dự của tôi khi đặt địa vị gia đình tôi dưới
gót chân ông.

Sau hôm ấy, tôi nằm liệt giường cả tuần lễ, hết sức chán chường và tuyệt vọng.
Nỗi đau vì một tình yêu ngang trái, cộng với nỗi bị sỉ nhục vì phận nghèo đã
gậm nhấm tâm hồn tôi. Mấy lần lũ em tôi vào buồng gọi:

– Chị ra mà nói chuyện đi tề, anh Phương đang ngồi ngoài nhà đợi đó!

Tôi biết anh cũng đau buồn như tôi, vì con người anh rất phóng khoáng, nhân
cách khác hẳn với người cha của mình. Nhưng lòng tự ái trong tôi khi ấy còn
lớn hơn cả tình yêu nên tôi dứt khoát:

– Em ra nhủ với anh Phương về đi, chị nỏ còn chuyện gì để nói nữa mô.

Miệng nói những lời ấy nhưng tim tôi đau nhói, muốn vùng dậy chạy ra gặp anh
lắm! Anh đợi mãi không được đành phải ra về, vài lần tôi xử như thế khiến anh
thất vọng không lui tới nhà tôi nữa.

***

Mùa cấy năm đó tôi không ra đồng, cả mùa làm cỏ lúa nữa. Tôi sợ lội trên dòng
khe, sợ làm đứt những sợi “tơ trời” và nhất là sợ phải đối mặt với anh. Cuối
mùa gặt cùng năm, tôi quyết định lấy chồng, chồng tôi là người ở làng cạnh bên.
Ngày về nhà chồng tôi khóc như mưa dầm tháng tám, nước mắt tuôn rơi đầm đìa,
hai mắt đỏ hoe, nhìn cảnh vật thấy nhạt nhòa như trong màn sương khói. Nhiều
người tưởng tôi khóc vì sắp xa thầy mạ, xa các em nên an ủi tôi:

– Việc chi mà khóc dữ rứa! Sau ba ngày mi được về lại mặt thầy mạ mà. Bên
nớ với bên ni có xa chi mấy, mi muốn về thăm nhà lúc mô mà nỏ được. Thôi lau
mắt đi mà ra chào hai họ kẻo trễ giờ rồi tề!

Chỉ có mạ tôi, là người duy nhất hiểu được vì sao nước mắt của tôi lại rơi
nhiều hơn những cô dâu khác cùng làng khi về nhà chồng. Lấy chồng độ ba tháng
thì có ông anh con bác bên chồng về quê chơi. Anh rủ vợ chồng tôi vào miền đông
lập nghiệp:

– Chú mự mi hãy vô trong nớ mà làm ăn, đất trong ấy phì nhiêu và dễ kiếm sống
lắm! Đừng ngại chi cả, vợ chồng son rất dễ gầy dựng cơ nghiệp, vả lại còn có
anh giúp đỡ bước đầu thì sợ gì.

Không chút đắn đo, tôi bàn cùng chồng rồi quyết định tha hương.

***

Thấm thoát thế mà tôi đã xa quê hương hơn hai mươi năm. Trong suốt thời gian
ấy tôi chỉ trở về quê xưa có hai lần, mà cả hai lần ấy bắt buộc tôi phải về
cùng một lý do “chịu tang cha mạ”. Lần thứ hai tôi về là cách đây ba năm, sau
khi nhận được điện tín báo hung tin do em trai tôi gởi: “Mạ mất”.

Trong buổi đưa tang mạ, bất ngờ mắt tôi bắt gặp anh lầm lũi đi theo đoàn người.
Vài ngày sau khi tang sự của mạ đã ổn, anh tìm đến xin gặp tôi vào một buổi
tối. Tôi đồng ý tiếp anh, cả hai chúng tôi ngồi trên những lóng cây mà em tôi
cưa ra làm củi đặt dưới tán cây xoài ngoài vườn. Đêm ấy, trăng sáng vằng vặc,
làm gợi lên trong tôi những kỷ niệm thuở tôi và anh thường hẹn nhau dưới trời
trăng như thế này. Tiếng là ngồi nói chuyện với nhau, nhưng thực ra chỉ có mình
anh nói:

– Sau ngày em lên xe hoa những sáu năm, anh mới chịu lấy người vợ nhà cũng
giàu có, vì chiều ý cha anh. Giờ đã có hai mặt con nhưng vợ chồng anh ở với
nhau không hạnh phúc, cứ lục đục mãi vì bản tính của cô ấy quá nhiều lời, lại
có thói cậy của nên xem thường những người nghèo. Anh rất ghét những ai có thói
này.

– Còn em, sao em lại vô tâm bỏ rơi anh ? Em vội vàng lấy chồng làm chi trong
lúc tự ái, để lại cho anh một niềm đau vì thương nhớ, anh không thể tìm được
tình yêu nào khác ngoài tình yêu đã dành trọn cho em, em có biết không hỉ ?

Anh còn nói với tôi nhiều lắm, nói hết những điều mà anh ôm ấp trong lòng kể
từ ngày chúng tôi chia tay. Những lời anh nói xoáy vào thấu tâm tư, luồn lách
vào tận ruột gan khiến tôi một lần nữa lại đau như xé lòng. Anh đâu biết tôi
sầu khổ gấp ngàn lần khi phải xa anh, tôi còn mang cả hình ảnh của anh vào trong
những giấc mơ hằng đêm. Thú thật ngay lúc ấy, tôi vẫn thèm được sà vào lòng
anh như hồi nào. Đêm đó, tôi chỉ ngồi im lặng khóc nghẹn ngào, khóc nhiều lắm,
nước mắt đầm đìa tựa như ngày nào vu quy.

***

Chồng tôi rất hiền lành, hiền đến độ gần như là “cù lần” vậy. Hơn hai mươi
năm chung sống với nhau, chưa bao giờ chồng tôi nặng lời với tôi. Mọi quyền
hành, mọi quyết định trong gia đình, mọi việc dạy dỗ con cái đều phó mặc cho
tôi. Ông ấy chỉ biết có mỗi một việc là lam lũ với ruộng vuờn. Có với nhau đã
bốn mặt con, đứa út năm nay cũng đã hơn mười lăm tuổi. Phải thú nhận là tôi
không yêu chồng! Chưa bao giờ tôi có cái cảm giác chờ đợi, mong nhớ mỗi khi
chồng tôi đi đâu xa. Tôi không hiểu thế nào là hạnh phúc từ khi lấy chồng, không
rạo rực, không khoái cảm. Ngay cả khi vợ chồng ân ái với nhau, tôi cũng chỉ
nằm đơ ra như cái gối ôm mà thôi. Mặc kệ ông ấy muốn làm gì thân xác tôi thì
làm. Tháng ngày đằng đẳng trôi đi, tôi chỉ biết sống và làm việc vì bổn phận
làm vợ, làm mẹ. Tôi chẳng mong gì, chẳng chờ đợi gì ở tương lai.

Nhiều đêm không ngủ được, ngồi nhìn chồng mình ngủ, tôi thấy tội nghiệp làm
sao! Tôi cũng biết mình hờ hững với chồng như thế là không phải đạo, nhưng tôi
không thể điều khiển được trái tim mình. Nhiều phen tôi cố nồng nhiệt, cố gắng
dành trọn tất cả cho chồng như bao người vợ hiền khác. Lạ lùng thay, sau mọi
cố gắng ấy, tôi thấy giả tạo quá!

Vậy là đã gần hai mươi lăm năm rồi kể từ sau ngày chủ nhật định mệnh ấy, tôi
vẫn không quên được mối tình xưa. Mỗi lần rửa chân, nhìn vết thẹo tôi lại hồi
tưởng… đôi lúc tôi tự hỏi với lòng: “Phải chăng khi xưa mình đã làm đứt quá
nhiều “tơ trời” cho nên giờ đây tơ duyên của mình bị báo oán ?”.

Tôi cho rằng duyên phận tôi mong manh như sợi tơ, chỉ khác một điều là “tơ
trời” dẫu có đứt đi thì nhện giăng lại được. Còn tơ duyên tôi, một khi đã đứt
rồi thì không bao giờ nối lại được đâu!

Nguyễn Ngọc Sáng