Tôi Đi Làm Nghề Tư Vấn Bệnh “Ếch”
Ngày nay, xã hội có quá nhiều tệ nạn: trộm cướp, mãi dâm, xì ke- ma tuý, nghiện ngập…vv, hậu quả là sinh sản ra nhiều chứng bệnh lạ mà điển hình là bệnh SIDA đã giết chết hàng triệu người. Hơn thế nữa, con người có quá nhiều áp lực trong công việc, nên rất dễ rơi vào khủng hoảng và stress. Chính vì thế, nhiều trung tâm tư vấn mọc lên nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của xã hội. Trong dòng chảy đó, tôi cũng bị cuốn vào mục vụ tập tành ngồi lắng nghe những con người cùng đường ngồi tâm sự và trở thành “chuyên gia” hồi nào không hay. Cứ thế gặp gỡ nhiều người, rồi tìm sách vở đọc, nghiên nghứu dần già thành quen việc. Sau những lần ngồi nghe người bệnh SIDA nói chuyện, tôi nghiệm ra được một điều quan trọng rằng: hầu hết họ cảm thấy bị xã hội, gia đình, bạn bè bỏ rơi nên không còn muốn sống nữa và cảm thấy cuộc đời họ không còn ý nghĩa nào nữa. Cho nên chỉ có con đường chết mới có thể giải thoát họ khỏi cái “bể khổ” của kiếp người. Trong bài này tôi chỉ trình bày một vài kinh nghiệm trong việc mục vụ tư vấn tâm lý – tâm linh cho người nhiễm HIV/ SIDA giai đoạn cuối.
Trước hết, một người tham vấn viên là một con người có tấm lòng nhân hậu, có đức tính kiên nhẫn và một số kiến thức về tâm sinh lý; đặc biệt còn phải là một con người có đời sống đạo đức và đời sống nội tâm: cầu nguyện, chiêm niệm. Bởi vì, khi tiếp xúc với một con người dù ở trình độ văn hóa như thế nào thì người tham vấn viên cũng phải đặt mình trong hoàn cảnh cụ thể của họ để có thể đồng cảm với họ đó là một bước tích cực để họ cởi mở lòng mình. Bên cạnh đó người tham vấn phải nhẫn nại và biết lắng nghe, đồng thời biết gợi chuyện cho người đối diện bộc lộ được con người thật của mình, vì lúc mà họ nói ra hay khóc được là một bước tiến triển để họ vơi đi những nỗi buồn thẳm sâu mà họ không biết tâm sự cùng ai.
Trong mấy năm tiếp xúc với bệnh nhân SIDA, tôi có một vài kinh nghiệm nho nhỏ: khi tư vấn cho một số trường hợp nhiễm HIV lần đầu mà đối tượng là người nghiện chích xì ke thì việc tham vấn tuy bước đầu gợi cho họ nói ra hơi khó khăn, nhưng khi họ bộc lộ được rồi thì dễ dàng giúp họ vượt qua giai đoạn khủng hoảng tinh thần và thể chất để họ tiếp tục sống cuộc đời còn lại một cách có ý nghĩa. Thế nhưng, đối với những người bị lây nhiễm HIV từ chồng hay bị tai nạn do đạp phải kim chích hay kim đâm khi tiêm truyền thì để giúp họ vượt qua cơn khủng hoảng thật là một điều không dễ dàng chút nào; bởi vì họ không thể chấp nhận được thực tại của mình: từ một con người bình thường, không mắc bất cứ bệnh gì, đến khi cầm xét nghiệm trên tay họ không thể không bàng hoàng bấn loạn tinh thần biết mình bị nhiễm HIV. Do đó thường họ tìm tới cái chết là chuyện rất thường gặp, vì vậy khi gặp những trường hợp này phải là một người có kinh nghiệm mới có thể giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn này.
Còn đối với bệnh nhân SIDA giai đoạn cuối, họ thường phải đối diện với cái chết. Cho nên, công việc bây giờ không phải là tư vấn mà là giúp cho họ được bình an và chấp nhận cái chết đến gần. Đây là một việc cần đến những chia sẻ tâm linh nhiều hơn, bởi vì khi đối diện với cái chết người nào cũng run sợ: do đó có nhiều người tuyệt thực hay tự cắt tay hay uống thuốc ngủ để chấm dứt cuôïc đời của mình. Trong lúc này họ rất cần có người quan tâm, ủi an và thăm viếng họ; những trường hợp này tại các phòng khám hay phòng tư vấn thường nhờ tới các tu sĩ, linh mục để nâng đỡ họ trong những giây phút cuối của cuộc đời. Chính trong những ngày tháng cuối đời có nhiều bệnh nhân đã xin được rửa tội để họ được bình an ra đi mãi mãi.
Thế nhưng, theo kinh nghiệm riêng của tôi thì liệu pháp tâm sinh lý chỉ là bề ngoài; còn cái đích thực họ tìm kiếm chính là một cái gì linh thiêng cao cả hơn. Cho nên thường chúng tôi gợi cho họ hướng về một “ông Trời”, một con Người yêu thương họ và luôn chờ đón họ ở một thế giới khác không còn phải đau khổ nữa. Đấng ấy có thể giải thoát họ khỏi sự chết và cho họ sống lại đó chính là cùng đích mà con người phải tìm kiếm. Chính những gợi ý đơn sơ và cách mình tiếp xúc gần gũi yêu thương họ bằng cả tấm lòng của mình mà nhiều người đã cảm nghiệm được tình thương của “ông Trời” qua trung gian con người phàm trần là những người phục vụ không cần đền đáp.
Cuối cùng, qua những chia sẻ kinh nghiệm mục vụ nho nhỏ của tôi đối với bệnh nhân SIDA giai đoạn cuối, thiết nghĩ mục vụ tư vấn là điều rất cần thiết. Chính vì vậy, tư vấn cho bệnh nhân nhiễm căn bệnh thế kỷ cũng là một hình thức để hướng dẫn tâm linh cho những con người chưa có cơ hội biết Chúa; bởi vì ngay lúc chấm dứt cuộc đời này, họ vẫn chưa biết mình sẽ đi về đâu, thì đây là lúc họ cần chúng ta hướng dẫn đi đúng đường.
Học viện DCCT, 28/04/08
Fx. Nguyễn Kim Phùng, CSsR
