Nguồn Gốc Ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving)
Hoa Kỳ
Quỳnh Hương sưu tầm
Những người di dân ở Hoa Kỳ đã mừng Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving) lần đầu tiên vào
mùa Thu năm 1621, tại Plymouth, một tỉnh nhỏ cách thành phố Boston khoảng 55
cây số (34 miles) về hướng Đông Nam ở tiểu bang Massachusetts, để bày tỏ lòng
biết ơn những người thổ dân da đỏ thuộc bộ lạc Tisquanto (Squanto) đã giúp đỡ
họ trong thời gian mới đặt chân tới vùng đất lạ.
Ngược dòng thời gian…. Vào ngày 6 tháng 9 năm 1620, một nhóm người Tin Lành
Cải Cách Ly Khai (Puritan Separists), gồm 102 người đồng hương đã rời cảng Plymouth,
Anh Quốc trên một chiếc tầu nhỏ mang tên Mayflower để đi tìm tương lai ở Tân
Thế Giới (Mỹ Quốc). Chiếc tầu nhỏ bắt đầu cuộc hải hành kéo dài 66 ngày đêm,
vượt Đại Tây Dương nhắm hướng Jamestown (Virginia) nhưng vì phương tiện hải
hành thời đó quá thô sơ và gặp bão tố trên biển nên bị lạc hướng đến vùng Cape
Cod Bay (Massachusetts) vào ngày 21 tháng 11 năm 1620.
Sau khi tới đất liền,
nhóm người này lang thang tìm kiếm một vùng đất để lập nghiệp và cũng vì mùa
Đông sắp đến nên họ đã quyết định dừng chân tại một hải cảng nhỏ, đất đai rất
mầu mỡ ở gần Plymouth Rock. Họ bắt đầu ổn định nơi ăn chốn ở vào ngày 11 tháng
12 năm 1620. Một lý do họ chọn nơi này cũng vì người thổ dân da đỏ chung quanh
“hiền hòa” hơn những nơi khác. Họ cũng đã từng tiếp xúc với nhóm người da trắng
khác, do Thuyền Trưởng John Smith và đoàn tuỳ tùng đến lập nghiệp tại từ năm
1614. Chính ông John Smith đã đặt tên cho vùng đất này là Plymouth, theo tên
một hải cảng bên Anh Quốc, cũng là nơi con tầu Mayflower đã rời bến đưa họ tới
vùng đất mới.
Khí hậu miền Đông Bắc Hoa Kỳ vào mùa Đông rất lạnh, cộng với những cơn bão
tuyết kéo dài nhiều ngày làm cho thời tiết trở nên rất khắc nghiệt. Đoàn người
di dân này đã trải qua những ngày gian nan, khốn khó, đầy kinh hoàng trong đói
rét và 46 người trong nhóm đã chết trước khi mùa Xuân trở lại! Nếu không có
sự trợ giúp của những thổ dân da đỏ trong vùng, có lẽ không còn ai sống sót
qua mùa Đông dài đầu tiên ở Plymouth. Chính những người thổ dân này đã cung
cấp lương thực (bầu bí, bắp, thịt gà tây…), dạy họ cách trồng tỉa và săn thú
rừng để sinh tồn trên vùng đất mới. Thu hoạch xong vụ mùa đầu tiên (mùa Thu
năm 1661), người đứng đầu của nhóm di dân lúc đó là William Bradford
đã quyết định dành một ngày “Tạ Ơn Trời” cũng như làm tiệc cám ơn những người
bản xứ đã giúp họ “sống sót” qua năm đầu tiên ở Tân Thế Giới. Đó là Lễ Tạ Ơn
đầu tiên ở Mỹ.
Theo thời gian! Ngày Lễ Tạ Ơn được noi theo và lan dần tới những “khu định
cư” khác, rải rác tại nhiều tiểu bang Miền Đông Bắc Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mỗi vùng
chọn một ngày khác nhau và cách thức tổ chức ngày lễ cũng khác nhau, tùy theo
phong tục của mỗi nhóm người di dân. Mãi tới thời hậu chiến tranh dành độc lập!
Vị tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ là George Washington đã công
bố ngày Lễ Tạ Ơn Toàn Quốc lần đầu vào ngày 26 tháng 11 năm 1789,
nhưng nhiều tiểu bang vẫn chọn những ngày khác nhau để kỷ niệm ngày Lễ Tạ Ơn
cho tiểu bang của họ.
Trong thời kỳ nội chiến Nam – Bắc phân tranh, nhiều tiểu bang miền Nam đòi
ly khai vì quyền lợi về nô lệ. Năm 1863, tổng thống Abraham
Lincoln đã dùng ngày Lễ Tạ Ơn để nhắc nhở toàn dân về công ơn của những
người di dân tiên khởi đã đóng góp công sức hình thành nước Mỹ, và cũng để kêu
gọi toàn dân đoàn kết, ông quyết định ngày Lễ Tạ Ơn hàng năm vào ngày Thứ
Năm cuối cùng của tháng 11 trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ.
Vào năm 1939, tổng thống Franklin D. Roosevelt
đã đổi ngày Lễ Tạ Ơn vào ngày Thứ Năm trước ngày Thứ Năm cuối cùng của tháng
11 (Thứ Năm tuần thứ ba), với mục đích kéo dài thời gian bán hàng trước lễ Giáng
Sinh để giúp đỡ nền kinh tế nhanh chóng phục hồi sau thời kỳ khủng hoảng “Great
Depression”. Tổng thống Roosevelt đã quyết định thay đổi vì theo truyền
thống, ngày Lễ Tạ Ơn là dịp “Đoàn Tụ Gia Đình”, tổ chức tiệc tùng và đặc biệt
là khách được mời có thể mang theo các món ăn, nhưng không bao giờ có quà cáp.
Do đó, người ta phải chờ tới sau ngày Lễ Tạ Ơn mới bắt đầu quảng cáo bán hàng
cho lễ Giáng Sinh. Quyết định đầu tiên của tổng thống Roosevelt,
trên lý thuyết, đã kéo dài thời gian buôn bán thêm một tuần trước dịp đại lễ
Giáng Sinh để góp phần vào việc phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, quyết định của
tổng thống Roosevelt không có tính cách bắt buộc vì không phải là luật. Do đó,
chỉ có 23 tiểu bang thay đổi, còn 22 tiểu bang khác vẫn theo truyền thống cũ
là cử hành Lễ Tạ Ơn vào ngày Thứ Năm cuối cùng của tháng 11. Một vài tiểu bang
khác như Texas đã đi “hai hàng” bằng cách dùng cả 2 ngày Thứ Năm cuối tháng
11 làm ngày Lễ Tạ Ơn (công chức được nghỉ lễ và ăn lương cả 2 ngày): Ngày Thứ
Năm cuối tháng vẫn được gọi là “Thanksgiving”, còn Thứ Năm
trước đó đã được nhiều người gọi là “Franksgiving” (nhái theo
tên gọi của tổng thống Roosevelt là Franklin).
Cuối cùng năm 1941, Quốc Hội dự thảo và tổng thống Roosevelt ấn ký
vào ngày 26 tháng 11 năm 1941 chính thức ban hành đạo luật công nhận
ngày Thứ Năm của tuần lễ thứ tư trong tháng 11 hàng năm là ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving
holiday) trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ.
Để tưởng nhớ công ơn của những thổ dân da đỏ đã mang lương thực để “cứu đói
và giúp đỡ” những người di dân từ chiếc tầu lịch sử Mayflower, người ta thường
nấu món gà tây (turkey) quay vàng, bầu bí với những thứ rau như đậu que, khoai
tây, bắp… và nấu nướng theo lối cổ truyền để ăn mừng ngày Lễ Tạ Ơn.
Happy Thanksgiving 2005
Quỳnh-Hương
