Mẹ – Hiền Mẫu Trong Dân Gian

Hoàng Công Nga

Trong triết lý Á Đông, người xưa quan niệm: “Cha trời, mẹ đất”. Sống trong cõi nhân gian con người luôn được ôm ấp và bảo bọc trong vòng tay yêu thương của cha mẹ đất trời. Từ điểm ấy, đạo làm người trong luân lý Khổng Mạnh luôn lấy chữ hiếu làm trọng. Tinh thần hiếu đễ đã ăn sâu vào đời sống của người dân Việt:

Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

Nghĩa vuông tròn hay nghĩa đất trời, ý nói âm dương hoà hợp được chỉ cho sự nên vợ thành chồng. Tất cả những điều này nói lên sự vẹn toàn mà biểu tượng là hình vuông nằm giữa vòng tròn

Trăm năm kết nghĩa vuông tròn
Phải tìm cho tới ngọn nguồn lạch sông

Tuy nhiên, nhìn lại trong kho tàng văn chương bình dân cũng như các tác phẩm văn học hiện đại, ta thấy hầu như hình ảnh người mẹ chiếm vị trí lớn trong kho tàng văn hoá của nhân loại. Đặc biệt người Việt Nam chúng ta càng thể hiện rõ ràng hơn. Có phải khi tôn vinh “người mẹ” là đã thể hiện sự không công bằng đối với những người cha hay không? Chắc hẳn là không, vì có ý kiến nào phản đối điều ấy đâu? Trong các giáo xứ người ta cũng nhận ra một điểm trùng hợp là các “Bà Cố” của Linh mục và Tu sỹ thường tại thế lâu hơn là các “Ông Cố”. Có lẽ đây là sự tưởng thưởng công lao cho những người mẹ tần tảo, cả một đời lao
nhọc hy sinh cho chồng con.

Viết cho mẹ cả nghìn lời yêu dấu
Vẳng tâm tư xúc động tấm lòng con
Bao yêu thương xây đắp đã gầy mòn
Ươm cuộc sống vào đời con cho trọn

Hình ảnh của người phụ nữ trong dân gian, hay nói đúng hơn là người mẹ trong gia đình đã từng được ca dao khắc hoạ:

Con cò lặn lội bờ sông,
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non

Người phụ nữ xưa nuôi chồng lo đèn sách thi cử, vất vả với công việc nhà chồng chỉ mong cho chồng mình công thành danh toại; công lao thật rất lớn, nhưng lại bị lễ giáo ràng buộc trong một quan niệm thật khắt khe: “Trai năm thê bảy thiếp,
gái chính chuyên một chồng” hoặc là: “Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử“. Cái sự chính chuyên ấy, cái đức tam tòng ấy đã để lại trong thế giới loài người sự kính trọng cần phải được tôn vinh…

Người phụ nữ hôm nay lại chiếm một vị trí quan trọng trong xã hội. Chẳng phải có những người phụ nữ là nguyên thủ quốc gia hay sao? Bên cạnh đó còn biết bao người đã thể hiện những khả năng ngang bằng nam giới. Đoàn thể “Công giáo tiến hành” đã nâng các bà mẹ lên vị trí xứng đáng, được gọi là hiền mẫu. Những hiền mẫu trong hội các Bà Mẹ Công Giáo đã có đời sống đạo thiết thực… Xét ra thì đây là đoàn thể sống động, hữu hiệu trong tác động truyền giáo và sinh hoạt của giáo xứ.

Người phụ nữ lại càng phải ý thức được vai trò của người mẹ trong gia đình và giáo xứ. Con cái và gia đình của chúng ta đang đứng trước những thử thách của đời sống xã hội. Sự tiến bộ đồng thời kèm theo sa đoạ là điều tất yếu của đời sống. Cũng như thánh nữ Mônica, người đã dùng lời cầu nguyện và hy sinh để chuyển hoá được chồng con, chúng ta hãy noi gương thánh nữ dùng lời cầu nguyện như là khí cụ bình an để vượt qua mọi trở ngại; đồng thời đối với xã hội hôm nay chúng ta cũng phải học để biết nhiều vấn đề, để nâng cao đời sống và trở thành người hữu ích.

Hoàng Công Nga