Hạt Lúa

Đặng Xuân Hường

Mùa gặt đã gần xong, chỉ còn mấy đám ruộng cấy muộn lúa chưa chín vàng sót lại. Những chiếc xe bò chất đầy rơm rạ cao ngất nghểu chầm chậm lăn bánh về nhà, công việc nhà nông quanh năm vẫn thế, cứ hết mùa thu họach này, lại sang một mùa khác.

Mặc dù mùa mưa coi như chấm dứt, nhưng cũng có năm mưa kéo dài sau mùa gặt, và có khi mưa rất nặng hạt nữa. Nhà anh Tiếng đã gặt lúa xong, anh đang bận rộn với việc bó rơm rạ, chở về cho bò ăn trong mùa nắng, nhất là anh cũng cần một ít rơm rạ tốt để đánh tranh lợp căn chái bên hè nhà trông đã có vẻ mục nát. Trước khi lên xe bò đi ra ruộng anh dặn con:

– Con nhớ cào lúa vài ba lần nhé! Nếu có động mưa thì bảo con Bím phụ nữa, cào lại tấp mấy cái bạt lên cho khỏi ướt. Ba dặn thế thôi, chứ buổi sáng thì chắc cũng chẳng mưa đâu! Trưa nay ba về rồi.

Cu Hinh cười, nó biết ba nó hay lo, bất cứ cái gì cũng dặn dò kỹ lưỡng lắm. Trước đây, nó nghe ba nó nói hồi xưa sân nhà chẳng tráng bằng xi măng như bây giờ, phơi lúa phải ngồi mà trông trời, kẻo lúa mắc mưa thì chỉ có khóc. Nó rất thắc mắc, anh Tiếng phải giải thích:

– Hồi xưa làm gì có xi măng, mà có cũng mắc lắm, ngay cả nền nhà cũng nện đất cho phẳng lì ra chứ có mấy ai ra tỉnh mua xi măng về láng nền nhà đâu! Sân phơi lúa có khi bằng tấm bạt ny lông trải ra đất, thế rồi có vài người làm sân mới theo cách “cổ điển” hồi xửa hồi xưa! Ba với ông Nội con cũng làm sân phơi lúa như thế, sau khi nện cho nền đất bằng phẳng khô cứng, lấy phân bò đánh nhão lên rồi tráng ra nền đất, ngay lúc còn ướt dùng chổi quét mỏng ra. Nắng to chừng ba bữa là có thể trải lúa ra phơi được.

Thằng Hinh nghe kể cười khúc khích với em nó:

– Chắc hồi xưa phơi lúa trên cứt bò khô nên lúa tốt, khỏi bón phân gì hết!

– Ừ! Mà lúc đó mình còn nhỏ xíu nên không nghe mùi hôi, chứ không thì ai mà chịu nổi. Con Bím nhăn mặt trả lời.

Thằng Hinh trợn mắt:

– Lúc đó làm gì đã có mày mà biết hôi!

Anh Tiếng cũng bật cười, thuở đó anh cũng chỉ vừa mười lăm mười bảy tuổi, nói gì tụi nó! Thấm thoát vậy mà cả mấy chục năm! Anh đã cưới vợ có con lớn con bé rồi!

Hai anh em thằng Hinh vừa trông em, cho em ăn, vừa canh gà ăn lúa. Gà mùa gặt con nào con đó mập ú, chẳng là nhà nào lúa cũng đầy sân, gà mặc sức mà ăn, lâu lâu bị chủ nhà quơ cây chổi chà đuổi đi, nhưng chỉ mấy phút sau lại đâu vào đấy, và lũ gà chỉ ních căng diều rồi thì cũng chán đi lang thang tìm sâu bọ đâu đó.

Chuyến xe bò chở rơm rạ về lúc trưa, anh chị Tiếng sau khi đem rơm xuống xe lại hì hục xây cây rạ phía sau hè nhà. Anh Tiếng rất khéo, cây rạ anh xây tròn trịa, thẳng thớm trông đẹp mắt, mặc dù chỉ là rơm rạ cho bò ăn, và mỗi lần kéo rơm ra lại làm cho cây rơm lỗ chỗ mất hết cái thẳng thớm ban đầu.

Nhìn những bó rạ còn thơm mùi lúa chín anh Tiếng nói với chị:

– Lúa nhà ta năm nay được mùa lắm, miếng ruộng sâu mấy năm trước chỉ được tám bao sọc xanh, năm nay trội hơn đến hai bao. Nhìn rơm rạ chẳng còn sót mấy hạt như thế này thì biết là trúng mùa.

Chị Tiếng cười hỏi:

– Sao mà biết được hay vậy?

– Thì đập lúa là biết ngay! Ôm bó lúa thấy nặng trĩu, quật vài cái thấy lúa văng rào rào, coi lại thấy rơm sạch trơn. Chẳng là vì ít hạt lép, nên đâu có sót lại. Lúa nhiều lép dai lắm, quật mãi cũng không ra!

Cơm nước xong, anh chị lại đi ra ruộng chở chuyến xe rơm tiếp. Nhìn trời có chút mây xám, anh dặn cu Hinh:

– Lâu lâu con ra nhìn trời nhé! Động mưa là cào lúa tấp bạt liền nghe con!

– Dạ, chắc cũng không mưa đâu ba.

Chị Tiếng cười:

– Ừ! Không biết chắc hay lép đâu, cứ ra nhìn trời nhé!

Rồi anh chị lên chiếc xe bò đủng đỉnh ra ruộng.

Cu Hinh đang nằm bò trên giường xem cuốn truyện tranh “Ông Noe và Lụt đại Hồng Thủy”, nó làm biếng chạy ra sân nhìn trời, bảo con Bím:

– Bím, mày ra nhìn trời coi sao, nếu có nhiều mây nói tao biết nhé!

Con Bím đang đu đưa chiếc võng ru em trả lời:

– Anh ra coi đi! Thằng Bi mà ngừng đưa võng là thức dậy khóc ngay!

– Chắc cũng không mưa đâu! Lát nó ngủ mê mày nhớ ra coi nhá!

Nói xong cu Hinh lại chúi mũi đọc tiếp câu chuyện Lụt đại Hồng Thủy. Nó nghĩ trên tàu có đầy đủ các con thú thì ngộ nghĩnh thật! Giá mà nó được trên chuyến tàu đó thì chắc là nó phải cỡi lên lưng con voi cho thỏa thích, chưa kể đến mấy con khỉ nhảy nhót lung tung trên tàu nữa. Đọc đến đọan nước ngập lụt cuốn trôi tất cả mọi thứ trên mặt đất, chỉ có chiếc tàu ông Noe và mọi thứ trên đó còn khô ráo nổi trên mặt nước, nó giật mình bỏ cuốn sách xuống chạy ra trước sân nhà, nhìn bầu trời mây xám xịt, nó xanh mặt gọi em:

– Bím ơi! Mau ra cào lúa.

Con Bím nghe kêu lật đật chạy ra. Hai anh em dùng cào gỗ cào lúa gom lại. Mưa đã rơi lăn tăn, cu Hinh giục em:

– Cào mau lên Bím ơi! …Thôi, mày để đó, đừng cào nữa, lấy cái chổi chà quét gom lại kẻo mưa đến rồi!

Hai anh em thở hổn hển đứa cào đứa quét. Chị Nhiễu hàng xóm đã cào tấp lúa xong, chị chạy qua:

– Để mự quét phụ cho, mưa đến nơi rồi! Con Bím mang mấy cái bạt ra đi!

Cu Hinh như muốn khóc:

– Lạy trời đừng mưa!

Chị Nhiễu bỏ chổi xuống:

– Hinh, con phụ mự giăng bạt ra tấp lên đống lúa trước đã, khỏi quét nữa, không kịp đâu!

Mưa đã bắt đầu nặng hạt, che được mấy tấm bạt lên đống lúa, chị Nhiễu và anh em cu Hinh ướt nhẹp. Chị vừa lật đật bước lên thềm nhà vừa la to:

– Vô nhà đi! Được rồi! Đừng quét nữa!

Đứng trong hiên nhà, nhìn nước mưa tuôn xuống từ mái tôn, thằng Hinh lo sợ mẹ nó sẽ cho một trận đòn. Chị Nhiễu mỉm cười bảo nó:

– Đừng lo, trận mưa này “đột xuất” mà, có lẽ cả làng lúa ai cũng thế. Mự cào kịp là vì mự vừa đổ lúa mới ra sân để phơi, thấy trời có mây, mự chưa trang lúa ra đã phải cào gom lại tấp bạt, chứ không cũng vậy thôi!

Nhìn lúa chưa quét kịp theo nước trong sân trôi ra ngoài đất, cu Hinh nói:

– Con phải đóng cái cửa ô gỗ ở góc sân, không thì lúa trôi hết!

Chị Nhiễu trả lời;

– Đúng đó, con mang cái áo mưa rồi lấy tấm gỗ chắn góc sân lại, nhớ để hở một chút cho nước chảy ra. Mùa này mấy khi có mưa to như thế này! Con Bím đi thay đồ đi, ướt lâu coi chừng cảm lạnh.

Buổi chiều hôm đó, anh chị Tiếng cũng rất vất vả về tới nhà với chiếc xe bò đầy rơm rạ ướt sũng nước. Nhìn sân lúa đã được tấp bạt anh cười:

– Mấy đứa bay cũng khá đó! Ba tưởng là không cào kịp cả sân lúa phơi mưa rồi chứ!

Con Bím nhanh miệng:

– Có mự Nhiễu qua phụ đó ba!

Chị Tiếng ra góc sân, nhìn mớ lúa trôi ra đất, chị chắt lưỡi:

– Cũng may chị Nhiễu qua giúp không thì chưa biết lúa trôi ra đất như thế nào nữa!

Chị lấy cái rổ con ra hốt những hạt lúa lẫn lộn với đất, chị cũng sốt ruột, mặc dù chẳng là bao, nhưng chị có cảm tưởng từng hạt lúa là từng giọt mồ hôi của anh chị đổ ra trên đồng ruộng cả mấy tháng trời.

– Hai đứa giỏi lắm đó! Tui qua thì tụi nó cào gom đã gần xong rồi! Cả làng mắc trận mưa này lúa ai cũng ướt cả. Chị Nhiễu đứng bên kia sân nhà nói vọng qua.

Chị Tiếng đứng lên trả lời:

– Cám ơn mự nhiều nha! Vợ chồng nhà tui đi chở rạ cũng đâu ngờ! Trời đang nắng thế chợt mây kéo đến rồi mưa ào ào!

Cu Hinh đem cuốn truyện tranh “Lụt đại Hồng Thủy” nhét dưới chiếc chiếu, nó dặn con Bím đừng nói với ba mẹ, là nó lo đọc truyện quên ra nhìn trời canh chừng mưa đến. Nhưng bữa cơm tối hôm đó, nó mừng trong bụng vì nghe ba nó nói với mẹ:

– Tội nghiệp hai đứa nhỏ, lo cào gom lúa ướt hết cả. Em coi lấy thuốc cảm cho hai đứa không thì lại sốt nóng nữa! Mình cũng vậy, nghĩ là trời không mưa nên chẳng mang áo mưa!

Cái rổ con đầy lúa lẫn đất bên hè nhà vẫn còn ướt nhẹp, rồi thì nó cũng được đem vãi cho gà ăn. Lúc chị Tiếng hốt vào rổ, anh Tiếng đã bảo để đó mai gà cũng ăn hết, hốt làm gì cho mệt. Nói thì nói vậy, nhà nông ai cũng xót xa khi thấy những hạt lúa ơn Trời đổ vãi ra đất. Từ những bông lúa sót lại trên ruộng, những bó rơm rạ còn đầy những hạt lép, đến cả những hạt lúa đã mang về nhà rơi rớt quanh sân, mặc dù là cây nhà lá vườn, nhà nông vẫn nghĩ: “Mình có quí, thì trời mới cho chứ”!

Đặng Xuân Hường.