Tìm Hiểu:
Giáo Chủ Mohamét Và Hồi Giáo
Tâm Hư Cao Xuân Hiệp
1. Mahomét và việc khai sinh ra đạo Islam
(tức Hồi Giáo):
Hồi Giáo có tên gọi quốc tế là Islam và tín đồ Hồi Giáo được
gọi là Muslim. Người Việt Nam mình bắt chước người Trung Quốc gọi Islam là Hồi
Giáo. Thực ra danh từ “Hồi” chỉ là tên riêng của một bộ tộc thiểu
số ở miền tây bắc Trung Quốc, trong vùng Tân Cương, giáp ranh với miền đông
nước Nga. Bộ tộc Hồi theo đạo Islam rất sớm, trong khi hầu hết người Trung Quốc
tin theo các đạo khác như Khổng giáo, Lão giáo, Phật giáo và Thiên Chúa giáo.
Họ gọi đạo mà dân tộc Hồi tin thờ là Hồi Giáo: đạo của người Hồi.
Hồi Giáo ra đời vào thế kỷ thứ 7, nghĩa là cách đây quãng 1400
năm, sau Kitô giáo 600 năm, do Ðấng sáng lập tên là Mahomét (tiếng Anh: Muhammad).
Chuyện kể về cuộc đời của Mahomét có những nét thực tế và những nét thần thoại.
Ông sinh vào quãng giữa năm 560 và 569 trong một gia đình thuộc giai cấp qúy
tộc nhưng đã sa sút, ở thành phố Mecca, phía nam bán đảo Ả Rập. Bán đảo này
rất rộng lớn, nằm giữa hai lục địa Phi Châu và Nam Á. Ða phần bán đảo là sa
mạc cằn cỗi, chỉ có những dải đất ven bìa là tương đối màu mỡ canh nông phát
triển được. Trước thời Mahomét, bán đảo gồm nhiều bộ lạc bán khai, vừa là du
mục, vừa là nửa canh nông và nửa du mục. Họ lập thành nhiều thị tộc biệt lập
và rất hay gây chiến đánh nhau. Mỗi thị tộc sùng bái một vị thần riêng như Thần
Mặt Trời, Thần Vạn Năng, Thần Mệnh Lệnh … Ông Nội của Mahomét là một người quản
lý khu điện thờ thần của bộ tộc Mecca. Trong một giấc mơ, ông thấy một cây đại
thụ mọc trên lưng mình. Ngọn cây cao vút lên trời xanh, cành lá vươn rộng ra
hai ngả đông, tây. Một luồng ánh sáng tỏa ra từ cây và người Ba Tư, người Ả
Rập đều quỳ lạy. Lại nghe tiếng phán rằng một trong các con cháu của ông sau
này sẽ là vị thống lĩnh thế giới và là vị tiên tri của nhân loại. Mẹ của Mahomét
lúc đang mang thai ông, thỉnh thoảng cũng nghe tiếng lạ phát ra tiên báo về
sứ mệnh tương lai của con bà và truyền phải đặt tên con trẻ là Ma-hô-mét, nghĩa
là luồng sáng.
Vừa lọt lòng mẹ, Mahomét nhảy tỏm xuống đất, với tay vốc lên
một nhúm đất, mắt ngước lên nhìn bầu trời sâu thẳm. Trong đêm đó cũng có một
sao lạ xuất hiện trên trời, giống như ngôi sao Ðavít đã xuất hiện ở Bêlem khi
Chúa Giêsu sinh ra vậy.
Rất nhiều mẩu truyền thuyết như trên thêu dệt thành những hào
quang huyền bí quanh cuộc đời của Mahomét. Thực hư ra sao tùy sự tin tưởng của
mỗi người. Có điều vào thiếu thời, cuộc sống Mahomét đã khá khốn khổ. Cha chết
từ lúc ông còn trong bụng mẹ. Sinh con ra bà phải đi ở đợ cho một gia đình dân
du mục. Lên sáu, mẹ chết, con trẻ được ông nội đem về nuôi. Khi ông nội chết,
người cậu ruột bảo dưỡng và ông này tỏ ra rất thương mến Mahomét. Ông thường
dẫn cháu theo mình trong những chuyến đi buôn sang miền Syria và Palestina và
Mahomét đã học hỏi từ cậu nhiều điều trong ngành thương nghiệp. Nhưng vào tuổi
20, ông lại phải đến ở giúp việc cho một góa phụ giàu có là Khadijad vì cậu
ông nay đã khánh tận và quá già yếu. Góa phụ Khadijad thường sai ông dẫn đầu
đoàn khách thương của bà sang buôn bán ở Syria, và Mahomét đã tỏ ra rất thành
công, mang lại cho góa phụ nhiều lợi nhuận. Vào một ngày đẹp trời trên con đường
buôn bán ở Syria, góa phụ được mục kích cảnh hai thiên thần phủ bóng trên Mahomét
lúc ông cỡi trên lưng lừa. Vừa cảm kích sự thông minh và tài khéo, vừa nể trọng
vẻ đạo mạo huyền bí của người con trai giúp việc, bà đã đưa tay ra cho Mahomét
nắm lấy như là nghi thức lễ trao duyên và cả hai đã trở thành vợ chồng . Lúc
đó góa phụ đã vào tuổi 40.
Nghiễm nhiên trở thành chồng của một góa phụ, đồng làm chủ một
gia sản kếch xù lại rất thông minh khôn khéo, Mahomét sớm được trọng nể của
cư dân Mecca. Ông cũng giao tiếp với các cộng đồng Do Thái và Thiên Chúa giáo
ở Ethiopia, ở Yemen và nhất là ở Syria và Palestina, nơi ông qua lại buôn bán.
Do Thái giáo và Kitô giáo trong các thế kỷ đầu của kỷ nguyên đã bành trướng
tới các miền trên do việc người Do Thái bị đế quốc La Mã tàn sát, xua đuổi ra
khỏi quê hương mình vào những năm 70. Ðạo Thiên Chúa cũng bị đế quốc La Mã bách
hại suốt 300 năm. Nhưng các tông đồ và môn sinh của các Ngài cũng đã đem phúc
âm vào các miền Tiểu Á, Bắc Phi, biến hai khu vực này của thế giới thành những
cộng đoàn Kitô giáo rất sinh động. Ðức tin và Phụng tự tuy không dung hợp với
nhau, nhưng cả Do Thái giáo lẫn Kitô giáo đều cùng xuất phát từ một gốc là tổ
phụ Abraham. Cả hai cùng có chung một niềm tin vào một Thiên Chúa độc nhất,
gọi là các tôn giáo độc thần. Ngược lại các bộ tộc ở Ả Rập từ trước vẫn sùng
bái đa thần. Nhiều vị thần của họ phát xuất từ hang hốc, núi rừng cây cối, mô
đất, sông rạch. Có những vị thần vốn là củ hành củ tỏi hay bải phân trâu (!)
Theo thời gian các vị thần này được sùng bái như là đấng bảo hộ riêng của từng
bộ tộc, từng thôn xóm, từng gia đình. Có khi các vị lại trở thành thần chuyên
che chở, hỗ trợ cho một trận chiến giữa các bộ tộc. Thậm chí các thần còn ủng
hộ cho những toán cướp chuyên đi đánh cướp những đoàn khách thương cưỡi lạc
đà qua lại trên các nẻo đường sa mạc. Vào thời đó ở Ả rập, các toán thảo khấu
này đông như rươi. Tình hình xã hội và tôn giáo đó đã thúc đẩy con người từng
trải thông minh của Mahomét nghiền ngẫm, nghiên cứu để chuẩn bị sáng lập một
tôn giáo mới: Hồi Giáo.
Chịu ảnh hưởng Do Thái giáo và Kitô giáo do tìm hiểu và đàm
đạo rất nhiều về Cựu Ước và Tân Ước, Mahomét nhận ra tôn giáo của dân Ả Rập
bấy lâu tôn sùng là tạp nhạp và sai lầm. Theo truyền thuyết, ông bắt đầu có
những giấc mơ và thị kiến lạ khiến ông phải lui vào nơi thanh vắng trong miền
núi non gần Mecca, sống đơn độc trong suy tư trầm mặc trong rừng núi Hira nhiều
hang hốc. Mahomét đã được thần sứ Gabriel của đấng Allah sai xuống tiếp xúc
với ông. (Allah là danh xưng của Thiên Chúa theo cách gọi tên của người Hồi
Giáo). Thần sứ đã truyền đạt cho ông những chân lý của bộ kinh Coran và cử ông
làm Ðấng tiên tri nhận nhiệm vụ phổ biến kinh này.
2. Kinh Coran, Bộ sách thánh của Hồi Giáo.
Kinh Coran tổng cộng gồm 30 quyển, 114 chương với 6200 tiết
mục. Không phải thần sứ mặc khải toàn bộ kinh cùng một lúc. Theo Mahomét, kinh
được mặc khải trong suốt 23 năm, nghĩa là từ khi ông nhận mệnh truyền đạo cho
đến lúc ông chết. Mỗi năm ông phải vào núi tu luyện và nhận mặc khải trong một
tháng. Mỗi lần cũng chỉ nhận được một số điều, nhận được điều nào thì đem rao
truyền cho môn đồ điều đó. Tương truyền, Mahomét từ hồi nhỏ chưa hề được học
chữ mà có thể giảng truyền kinh Coran một cách rành rọt, khúc chiết. Ông tuyên
giảng bằng ngôn ngữ Ả Rập ngắn gọn, có tiết câu vần điệu, hình tượng mới mẻ
và giàu ý thơ nên rất dễ tạo ấn tượng và truyền cảm nơi người nghe. Tuy nhiên
do thời gian mặc khải và truyền giảng quá dài và do nhu cầu thực tế cho nên
nội dung kinh có một số điều đã công bố trước thì về sau được Mahomét sửa đổi
lại. Người ta gọi đó là tình trạng “đình Kinh” nghĩa là những điều
quy định trước, nay được đình chỉ hoặc thay đổi. Không biết đọc viết, Mahomét
chỉ giảng truyền bằng miệng. Các môn đệ sau đó ghi chép lại rải rác trên các
miếng da thú, mảnh xương, lá táo, lá chà là, trên phiến đá. Có đoạn thì họ học
thuộc lòng. Sau khi Mahomét tạ thế, vị giáo chủ nối quyền đầu tiên là Abu Bahr
cho thu thập và biên chép thành văn bản.
Tín điều căn bản trong kinh Coran là: Vạn vật không phải là
Chúa, chỉ có Ðức Allah là Chúa cả trời đất. Ðức Allah không những phải được
mọi người tôn thờ mà còn là Ðấng uy nghiêm ngay thẳng đáng khiếp sợ vô cùng.
Theo lập luận của Mahomét thì qua nhiều thời kỳ lịch sử của nhân loại, Ðức Allah
đã từng sai sứ giả của Người tới các dân tộc để truyền bá tôn giáo. Các sứ giả
đó đều có địa vị tôn quý, năng lực siêu phàm. Kinh Coran nêu tên 28 sứ giả trong
đó có tên Adong, Noe, Abraham, Moisen….. là những nhân vật có tên trong bộ
kinh Torah của Do Thái giáo. Danh sách cũng nêu tên của Chúa Giêsu với các sách
Phúc âm của người. Mahomét diễn giảng Chúa Giêsu như vị thiên sai được Ðức Allah
chọn làm ngôn sứ trước ông và sai đi truyền đạo Phúc âm. Nhưng vì các sách thiên
kinh truyền qua các tiên tri cũng bị thất truyền, bị người đời sau sửa đổi sai
lệch đi nhiều , nên Ðức Allah nay phải tuyển dụng Mahomét làm vị tiên tri cuối
cùng cho Ngài để tuyên giảng đạo thánh. Và kinh Coran là sách thánh duy nhất
như hạt ngọc tuyệt mỹ không tì vết. Mọi người phải vững lòng tin vào kinh, không
những thế còn phải tôn trọng thi hành.
Năm điều phải tin chính đối với Hồi Giáo là:
– Tin vào một Allah (Thiên Chúa) duy nhất.
– Tin vào các Thiên Thần.
– Tin vào kinh Coran do Allah mặc khải.
– Tin vào Ðấng Tiên tri (tức là Mahomét).
– Tin ngày phán xét cuối cùng và đời sau.
Nhiệm vụ phải tôn trọng thi hành gồm:
– Phải công khai bằng lời nói để tuyên xưng các niềm tin trên.
– Phải cầu nguyện năm lần một ngày.
– Phải đóng thuế tôn giáo, (10% lợi tức)
– Phải ăn chay theo luật ( đặc biệt trong tháng Ramadan).
– Phải hành hương tới thánh địa Hồi Giáo ở Mecca, ít nhất là một lần trong đời,
(nếu thật sự có khả năng).
Nếu chỉ nhìn khái quát năm điều Tin và năm việc làm căn bản
đó, người ta có cảm tưởng như Hồi Giáo không khác bao nhiêu với Do Thái giáo
và Kitô giáo. Ðặc biệt là với niềm tin vào một Thiên Chúa độc nhất, toàn năng.
Tuy nhiên nếu đi sâu vào các chi tiết của mỗi điều thì quả có sự khác biệt lớn
lao. Chẳng hạn Hồi Giáo không công nhận Thiên Chúa Ba Ngôi (Tín điều Tam Vị
Nhất Thể của Kitô giáo). Hoặc như tín điều phán xét chung cuối cùng thì lối
trình bày của Hồi Giáo na ná với miêu tả của đạo Công Giáo. Nhưng khi diễn tả
về Thiên Ðàng và Hỏa Ngục, kinh Coran đã xử dụng nhiều hình tượng nặng tính
trần thế. Các học giả nghiên cứu về Hồi Giáo đều nhận xét là hình ảnh Thiên
Ðàng của Hồi Giáo là hình ảnh về cuộc sống vương giả xa hoa của lớp quý tộc
trong xã hội Ả Rập thời đó. Còn hình ảnh Hỏa Ngục bộc lộ cuộc sống thê thảm,
đớn đau của lớp nô lệ, bị áp bức bóc lột muốn một cuộc sống sung sướng vật chất
và tinh thần như cuộc sống của lớp giàu có. Thiên Ðàng có sông sữa mùi thơm
tho, có sông mật thuần khiết, quanh năm sống trong bóng cây râm mát, có nhiều
loại trái cây và thịt, gạo. Mặc thì lụa the gấm vóc, nhiều vàng bạc châu báu…
Hỏa ngục có 7 tầng lửa cháy, nằm nệm lửa, uống nước sôi và máu mủ, bị tra tấn
bằng roi sắt, ăn toàn những trái cây xấu xí như đầu ma, nuốt vào xé cả ruột
gan…
Kinh Coran cũng có trích chuyện ông Abraham toan giết con để
tế lễ Thiên Chúa như trong Cựu Ước. Nhưng người con bị đem đi sát tế không phải
là Isaac con của bà Sarah, vợ chính của Abraham, mà là Ismael, con của Haggar,
nàng hầu của bà Sarah. Sở dĩ vì trong khi người Do Thái tin rằng họ thuộc tộc
hệ của Isaac chính truyền, người Ả rập lại tin rằng họ là dòng dõi Ismael, con
Haggar với Abraham. Người Ả Rập bảo Haggar cũng là vợ của Abraham, người Do
Thái bảo Haggar không phải là vợ mà chỉ là nàng hầu. Cả hai hệ tộc tranh nhau
địa vị cao quý của mình nơi tổ phụ Abraham. Ðiều này cũng là một trong những
yếu tố tạo ra sự hận thù dai dẳng ngàn đời giữa người Ả Rập và người Do Thái
như hiện nay đang thấy.
Kinh Coran được tín đồ Hồi Giáo tụng đọc trong những lần cầu
nguyện. Mỗi ngày phải năm lần cầu nguyện bằng cách quỳ lạy hướng về Thánh địa
Mecca ở Ả Rập Saudi. Nghi thức cầu kinh được quy định tỉ mỉ bởi chính Mahomét
trong kinh Coran. Các đài phát thanh truyền hình tại các nước theo đạo Hồi hiện
nay hằng ngày đều có chương trình xướng tụng kinh Coran. Những lúc đó người
ta phải ngưng mọi công chuyện để cầu nguyện theo luật định. Việc xướng và tụng
kinh Coran tại các nước này cũng trở thành một loại nghệ thuật phải được học
và luyện tập có thi cử tại các trường học. Ai tụng đọc hay thì nhận được những
phần thưởng cao quý và được người khác trọng nể.
Kinh Coran có vị trí hàng đầu trong niềm tin và luật sống của
các muslims. Nó cũng là mẫu mực chi phối mọi phạm vi tôn giáo, chính trị, xã
hội, luật pháp, văn hóa và kinh tế của các quốc gia lấy Hồi Giáo làm quốc giáo.
Giáo sư James Askins ở Mỹ trong cuốn “religions” cũng như học giả
Hoàng Tâm Xuyên, người Trung Hoa trong cuốn “Mười Tôn Giáo Lớn Trên Thế
Giới” đều nhận định rằng: sáng lập ra Hồi Giáo, Mahomét nhằm mục đích trước
tiên là cải tạo xã hội đương thời mà ông cho là đầy dẫy thối nát, loạn lạc và
lạc hậu. Kinh Coran là tôn chỉ, là hiến pháp để thực hiện cuộc cách mạng mà
ông chủ trương. Thực tế, ông là một chính trị gia có biệt tài, am tường các
vấn đề xã hội Ả Rập. Ông đã đưa ra những biện pháp lúc uyển chuyển lúc cứng
rắn để xử lý mọi vấn đề. Vì thế lắm lúc ông cũng không ngần ngại thay đổi những
lời kinh mà chính ông đã giảng dạy trước đó.
Kinh Coran không dạy phải dùng vũ lực bắt người khác tin theo.
Nhưng Mahomét đã tổ chức đội vũ trang đầu tiên ở Medina sau khi ông bị các tộc
trưởng Mecca đẩy ông phải bỏ Mecca chạy về miền bắc. Ở Medina, sống chung với
các cộng đồng người Do Thái, ông thuyết phục mọi người sống hòa hoãn như anh
em. Nhưng rồi ông lại dùng lực lượng của mình tiến đánh các bộ lạc trong vùng
chống lại ông. Ông đã ra lệnh tiêu diệt toàn thể đàn ông, đàn bà và trẻ con
của một cộng đồng người Do Thái sau một thời gian đã liên kết với họ. Thời kỳ
đầu ở Medina, ông dạy các tín đồ mỗi lần cầu nguyện phải hướng mặt về phía Giêrusalem
bên nước Do Thái cũ. Lý do, theo ông, là vì chính Giêrusalem là nơi tổ phụ Abraham
của người Do Thái và cũng là tổ phụ của người Ả Rập đã dựng bàn thờ đầu tiên
để tế lễ Allah. Giêrusalem cũng là nơi Abraham sát tế con mình theo lệnh Allah
để chứng tỏ lòng thành. Về sau, khi không còn liên kết với người Do Thái nữa,
ông lại dạy tín đồ lúc cầu nguyện phải hướng về Mecca, nơi ông đã nhận làm tiên
tri truyền đạo. Và cũng là nơi có tảng đá đen Kabah cực thánh. Tảng đá đó theo
ông, chính tổ tông loài người là Adong đã căn cứ theo nguyên mẫu trên trời dùng
mà xây dựng thành trì đầu tiên cho nhân loại. Dẫn một đạo quân từ Medina trở
lại quê hương Mecca, lúc đầu ông đã dùng áp lực bắt các tộc trưởng ký hòa ước
để có được địa vị hợp pháp cho tôn giáo mình. Ðồng lúc, ông chuẩn bị bài binh
bố trận để đánh bại đối phương rồi lại rút lui khỏi Mecca để đi chinh phục các
miền khác.
Mùa xuân năm 632, Mahomét chỉ huy 10 vạn quân tiến vào Mecca
lần thứ hai, mọi người ở đây phải xin cải đạo theo Hồi Giáo. Sau đó ông tuyên
bố đã hoàn thành việc tuyên giảng đạo Islam. Ông đã biến cuộc tiến quân này
thành cuộc hành hương kiểu mẫu về đất thánh Mecca. Từ đó Mecca trở nên trung
tâm thế giới Hồi Giáo. Cũng từ đó đến nay, việc hành hương về đất thánh Mecca
là một luật buộc các tín đồ Hồi Giáo ít nhất một lần trong đời phải làm, nếu
điều kiện cho phép. Mahomét trở lại Medina lần thứ hai và không lâu sau ông
lâm bệnh rồi tạ thế ngày 8 tháng 6 năm 632, hưởng thọ 63 tuổi.
3. Hồi Giáo lan truyền, phân ly và phục hoạt.
Sử sách ghi nhận Mahomét chết cách đột ngột và đã được mai táng ở Medina, cứ
điểm xây dựng Hồi Giáo đầu tiên nay thuộc lãnh thổ Ảrập Saudi. Nhưng truyền
thuyết Hồi Giáo còn thêm rằng: là tiên tri của Ðức Allah, và đã hoàn thành sứ
mệnh cách xuất sắc nên Mahomét đã được Allah cất nhắc về Thiên đàng. Nơi ông
lên trời là Jêrusalem thuộc xứ Palestina. Quân đội Hồi Giáo sau khi đánh chiếm
xứ Palestina đã sớm thiết lập tại đây một đền thờ nguy nga vĩ đại để ghi dấu
việc Mahomét thăng thiên, thường được gọi là “Đền Thờ Vòm Đá” (the
Dome of the Rock). Có lẽ cũng không phải ngẫu nhiên mà một đền thờ Hồi Giáo
lại được dựng nên ở phía đông cổ thành, đối diện với “Vườn Cây Dầu (Gietsemania),
nhà thờ Muôn Dân (Church of All Nations), mộ thánh Giacôbê, lăng mộ Ðức Maria,
và nhiều di tích thánh khác của Do Thái giáo và Kitô giáo. Nếu có dịp viếng
Ðất Thánh, đừng ai bỏ qua không tới những địa điểm nầy, miễn là tỉnh táo tránh
bị vạ lây khi có xung đột giữa cư dân Palestine và cư dân Do Thái vốn xẩy ra
như cơm bữa.
Hãy trở lại với Hồi Giáo sau cái chết của Giáo chủ Mahomét. Ông không có con
trai, mặc dù ngoài bà góa Khadijad giàu có đã cùng gá nghĩa vợ chồng hồi còn
trai trẻ, khi lìa đời ông còn để lại bốn người vợ khác còn sống. Cũng nên nhắc
rằng: Luật Sharia của Hồi Giáo cho phép mỗi nam nhân theo đạo được quyền có
bốn vợ. Cũng không hiểu tại sao giáo chủ Mahomét lại có năm bà. Không rõ ai
trong năm bà này là mẹ sinh ra cô con gái duy nhất có tên là Fatima. Tín đồ
Hồi Giáo rất sùng kính Fatima, mặc dù phụ nữ chỉ có địa vị thứ yếu trong xã
hội Hồi Giáo. Tên “Fatima” thấy được dùng đặt cho nhiều địa danh,
thành thị, đền thờ … tại các nước theo đạo Hồi. Tên làng “Fatima”,
nơi Đức mẹ Maria hiện ra với ba trẻ mục đồng năm 1917 truy nguyên cũng là địa
danh lấy tên Fatima, con Giáo chủ Mahomét. Đó là hệ quả của một giai đoạn lịch
sử chiến chinh: quân Hồi Giáo từ Bắc Phi tràn qua bán đảo Pyrênê, chiếm lĩnh
gần hết Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha lập nên vương triều Hồi Giáo Cordoba từ thế
kỷ thứ 7 tới cuối thế kỷ 15. Sự hiện diện của văn hóa và văn minh Hồi Giáo đến
nay vẫn còn rất nhiều vương vấn trên hai vùng đất Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha
Kitô giáo này. Chồng của Fatima là Ali, môn đệ thân tín và là cháu gọi Mahomét
bằng chú. Do cuộc hôn nhân này mà Fatima có liên hệ quan trọng tới cuộc đại
ly giáo đầu tiên: Hồi Giáo chia thành hai hệ phái Sunny và Shia.
Số là lúc lâm chung, Mahomét đã không để lại di chúc đặt người
thừa kế. Bởi vậy, xảy ra nhiều cuộc giành giựt chức giáo trưởng (Khaliphar),
địa vị cao nhất lãnh đạo giáo hội. Đầu hết là Abu Bahr, bố vợ Mahomét làm Khaliphar
được hai năm. Ông này được coi là có đức độ cao dày, có công thu thập và san
định Kinh Coran. Các Khaliphars thứ hai và thứ ba chỉ chú tâm vào mục tiêu chính
trị, quân sự, thiết lập vương triều và cũng cố thế lực. Từ đời vị Khaliphar
thứ hai, thủ phủ Hồi Giáo đã được dời từ Medina (thuộc Ảrập Saudi) tới Damas
(thuộc Syria) và dần dần đã hình thành đế quốc Hồi Giáo đầu tiên: Đế quốc Umayyad.
Quân đội đế quốc này chỉ trong non một thế kỷ đã chiếm toàn bộ bán đảo Ả rập
rộng lớn. Các dân tộc vùng bắc Phi Châu như Ai Cập, Algeria, Lybia, Tunisia,
Marốc … xưa kia hầu hết là những cộng đoàn Kitô giáo, và đã sản sinh nhiều
thánh Giáo Phụ nổi tiếng cho giáo hội Công Giáo, nay đã bị cải đạo thành Muslim
Hồi Giáo. Thế nhưng, ở tầng lớp lãnh đạo giáo hội, cảnh xâu xé, chém giết, triệt
hạ lẫn nhau ngày một trầm trọng. Khalipha Utman bị ám sát chết, Ali trở thành
Khaliphar đời thứ tư. Một bộ phận Muslim chủ trương rằng các Khaliphas trước
đây không có liên hệ huyết tộc với giáo chủ, do vậy không xứng đáng ở vào địa
vị giáo trưởng. Sau đó, thành phần này đã cùng với Ali và Fatima thiên đô từ
Damas (Syria) đến miền Kufa tức Baghdad (thủ đô Iraq ngày nay). Hồi Giáo từ
nay phân ly thành hai hệ phái: Shia (nhóm của Ali) và Sunny nhóm chủ trương
chính thống, không theo Ali. Với thời gian và sự bành trướng thế lực, mỗi hệ
phái về sau còn phân hóa thành nhiều hệ phái có triết lý, thần học, phụng tự…
khác nhau nữa. Điều kỳ lạ là mặc cho sự phân hóa, Hồi Giáo vẫn cứ bành trướng.
Trong khi hệ phái Shia phát triển về phía đông trong miền Isphahan (Ba Tư),
Kabul (Afganistan), và bắc Ấn Độ; thì tại Tiểu Á một vương triều Hồi Giáo khác
được hình thành và chẳng bao lâu trở thành một thế lực đế quốc gọi là đế quốc
Ottoman. Đế quốc này năm 1452 đã tiêu diệt đế quốc Bizantin là hậu thân của
đế quốc Rôma Đông, do vua Constantinop lập nên từ thế kỷ thứ tư. Họ biến thủ
phủ Chính Thống giáo Constantinopoli thành Istambul của Hồi Giáo. Đại giáo đường
“Đấng Khôn Ngoan” (Haza Sophia) nổi tiếng của Kitô giáo đông phương
biến thành đền thờ Hồi Giáo và nay là bảo tàng viện. Trong suốt sáu thế kỷ,
quân Hồi Giáo Ottoman làm chủ hầu hết miền Trung Đông, các hải đảo phía đông
Địa Trung Hải. Nhiều vùng khác về phía nam Âu, nơi đã thấm đậm dấu chân của
hai thánh Tông Đồ Phêrô và Phao Lô từ đầu kỷ nguyên Kitô giáo cũng đã thành
những quốc gia Hồi Giáo.
Tuy nhiên, không phải bất cứ đâu trở thành Hồi Giáo đều là do áp lực của vua
quan đạo Hồi. Nhiều miền Trung Á, Nam Á, Đông Nam Á trở thành Hồi Giáo bởi những
động cơ phi vũ lực. Sri Lanca, Miến Điện, Malaysia, nam TháiLan, Indonesia,
và nam Philippines, kinh Coran được truyền vào chủ yếu do các Muslims, thương
gia, học giả, di dân, và khách du lịch. Âu đó cũng là do ý thức truyền giáo
của các muslim Hồi Giáo giống như người CÔNG GIÁO gọi là “tông đồ giáo
dân” vậy.
Sự lan truyền của Hồi Giáo chỉ bị khựng lại vào thế kỷ 19 và 20. Ngày nay họ
đang cố gắng bành trướng lại qua phong trào Phục Hưng Hồi Giáo Thế Giới và Huynh
Đệ Hồi Giáo. Một số ít thành phần của phong trào này chủ trương dùng đến cả
khủng bố để chống lại thế giới mà họ gọi là “Tây Phương Kitô Giáo ma quỷ”.
Tín đồ Hồi Giáo trên thế giới hiện nay có một tỉ 100 triệu (tính
tròn), đứng thứ hai sau Kitô Giáo. Kitô Giáo khoảng hai tỉ 100 triệu nếu tính
cả Công Giáo (một tỉ 200 triệu), Chính Thống Giáo (350 triệu), Anh giáo(100
triệu), Tin Lành các phái (450 triệu). Hồi Giáo chiếm đa số tại 40 quốc gia
Châu Á và Châu Phi. Hai mươi nước nhận Hồi Giáo làm quốc giáo. Tại Hoa Kỳ và
Canada có ba triệu rưỡi người theo đạo Hồi. Việt Nam cũng có khoảng 10 ngàn
người, chủ yếu là người dân tộc Chăm ở Phan Rang và Châu Đốc.
Tài Liệu Tham Khảo:
1. Mười tôn giáo lớn trên thế giới.
Hoàng Tâm Xuyên, NXB Ðông Phương. Trung Quốc 1990.
2. Religions; james Haskins.
JB Lippincott Co. Philadelphia and New York.
3. Hồi Giáo Ðối Ðầu với Cách Mạng và Cải Tổ.
Jane Little đài BBC do Lê Phan dịch.
