Du Lịch Úc Châu
Phan Đức Vinh
Theo lời mời một người Bình Giả ở Mỹ, mà tôi đã liên lạc cách đây cũng khá lâu qua email, anh có đề nghị tôi viết về nước Úc và người Việt Nam mình ở Úc, nay tôi xin phép được viết từ A tới Z về quê hương, tôi đang sống cũng khá lâu, đủ để “múa gậy vườn hoang”, cho bà con Bình Giả mình mở mang kiến thức về đất nước non trẻ này. Nói về nước Úc phải kể đến lịch sử nước Úc, trước đó nữa phải nói đến hoàn cảnh thế giới vào thời kỳ đó
Phần Một: Các biến động trên thế giới ảnh hưởng tới lịch sử nước Úc
Ngày xưa, lúc còn ở bên trại tỵ nạn Singapore, vừa vào trại mới mấy hôm, tôi được gọi lên văn phòng cho biết sẽ đi Úc, vì trong tờ khai khi vào trại, khai có thân nhân ở Úc, thế là tôi cứ thong dong học tiếng Anh cấp tốc cho kịp thời gian, vì theo luật của chính phủ Singapore chỉ cho ở có ba tháng thôi, ngoài ra phải qua Hồng Kông chờ đi định cư nếu ở lâu quá. Biết chắc như đinh đóng cột sẽ được Úc cho đi, một phần vì tôi nhỏ tuổi tương lai còn dài, người ta ưu tiên cho lớp trẻ vì tương lai cho đất nước, nên tôi cứ ngày ngày tìm hiểu qua sách vở ở thư viện. Khi còn ở Việt Nam chỉ biết nước Úc vẽ trên phong bì thư, mỗi lần anh tôi gửi thư về, nó có hình dạng cong cong như “Ách Bò Kéo Xe”. Khi tôi ở bên đảo hỏi vài người ở chung nhà, nước Úc nằm hướng nào cũng chẳng ai biết, mà cũng chẳng ai quan tâm cho mệt xác, vì ai cũng bận tâm đi định cư, hơi đâu mà lo ba chuyên đó cho mệt. Sau ngày đi định cư được vài hôm, anh tôi đưa vào trường học Anh Văn, dĩ nhiên nhà trường dạy thêm môn lịch sử nữa, vì vậy tôi mới có dịp học hỏi ngay ngôi trường Úc.
Nói đến du lịch, chúng ta liên tưởng tới cuộc hành trình phiêu lưu vào một nơi nào đó, tuy nhiên muốn cho nó có thêm ý nghĩa, tối thiểu chúng ta cũng phải tìm hiểu nơi mình đến, chẳng hạn tại sao người Úc lại da trắng, trong khi nằm bên cạnh lục địa Châu Á da vàng. Bây giờ xin mời đồng hương Bình Giả chúng ta đi du lịch tại chỗ bằng kiến thức, chứ không phải bằng chân qua bài viết này.
Ngày xưa nước Úc chỉ là nơi hoang vu, đất rộng mênh mông, chỉ có các bộ lạc ở thôi, sau này gọi là Aboriginal, từ chữ Ab-original (nguồn gốc) tiếng Việt gọi là Thổ Dân. Cũng như người Mọi Da Đỏ ở Mỹ Châu và vài nơi khác trên địa cầu này, nước Úc hình thành trùng hợp hoàn cảnh với Mỹ và Canada, do các dân tộc khác trên thế giới tạo thành: người Mỹ và Canada do người Ái nhĩ lan, còn Úc do người Anh mà ra. Nước Úc hình thành sau Mỹ và Canada cho nên mới gọi là “non trẻ” như vậy đó. Một điểm cũng khá thú vị ở chỗ, ngày xưa nước Mỹ và nước Úc điều là thuộc địa của người Anh, lục địa Úc được hình thành sau khi nguời Mỹ đứng lên đánh đuổi Đế Quốc Anh ra khỏi bờ cõi vào năm 1767, kể ra người Mỹ đâu thua gì Đức Trần Hưng Đạo của Việt Nam đâu, họ cũng đáng để ca tụng, vì đã cả gan dám đuổi Đế Quốc được mệnh danh “Mặt Trời Không Bao Giờ Lặn” ra khỏi bờ cõi. Sở dĩ người Anh thua trận, do người Pháp giúp đỡ súng đạn để tống cổ ảnh hưởng quá mạnh của người Anh nơi Bắc Mỹ. Khi Đế Quốc Anh rời khỏi nước Mỹ rồi, họ cần đến một vùng đất mới để đày mấy người tội phạm và những người thất nghiệp đi tới lục địa để khai phá đất đai hoang vu cho nước Anh làm thuộc địa thay vì giam họ vào tù, như thế chỉ còn Châu Úc, kể từ đó, mới có người Úc da trắng. Nếu không có chiến tranh dành độc lập của người Mỹ, chính phủ Anh đưa tội phạm qua đó giam, vì lúc đó lục địa Úc chưa bị chinh phục bởi các nhà thám hiểm. Khởi đầu vào năm 1788 là năm đợt tội phạm đầu tiên đặt chân đến Úc, từ năm 1788 cho đến nay nước Úc mới có hai trăm mười chín (219) tuổi đời. Cũng vào thời gian này Nguyễn Huệ đang đánh nhau với Nguyễn Ánh ở Việt Nam.
Phần Hai: Ai tìm ra “lục địa” Úc Châu đầu tiên
Lúc còn ở Việt Nam, tôi mê nhất cuốn phim “Đi Tìm Thuyền Trưởng Gờ -Ran” của Liên Xô (sau này qua đây mới biết phim đó do Anh đóng), nội dung nói về nhà thám hiểm kia, không may bị chìm thuyền, trên đường đi, trôi dạt vào hòn đảo vắng vẻ, không cách nào liên lạc với ai cả; nhà thám hiểm kia bèn viết thư bỏ vào chai, quăng xuống biển cho nó trôi đi mong có người nhặt lấy, may thay đồng đội của nhà thám hiểm xấu số kia nhặt được và họ lên đường đi tìm. Trong lá thư viết ở Vĩ tuyến 17 phía Nam, họ cứ lấy Vĩ tuyến 17 đi vòng quanh trái đất, băng qua Nam Mỹ, không may gặp người Da Đỏ, hai bên đánh nhau chí choé. Mỗi lần nhắc đến câu chuyện này, làm tôi nhớ lại kỷ niệm, có một không hai, đã học được từ cuốn phim này, nếu ai ở Xuân Mỹ có thể nhận ra tôi là ai. Vào năm 1986 hoặc 1987, lúc đó cha Bình cấm đi bò ở nghĩa địa, vì là đất thánh, hơn nữa đồng cỏ lại hiếm, vả lại cỏ ở nghĩa địa nhiều, lý tưởng để đi bò ở đó. Tôi và anh Điệp (bà Dung), hai người hai con bò cột ở nghĩa địa, cha Bình khi đó cũng thỉnh thoảng canh me ra thăm nghĩa địa, nếu bắt đuợc ai, cha sẽ rao ở nhà thờ cho quê mặt. Tôi ở trong nhà đi ra, vừa thấy cha Bình đi gần tới hàng Sáu, lúc đó tôi chỉ biết chạy thộc mạng ra nghĩa địa bằng đường tắt, dắt hai con bò đi vòng vòng trong vườn bắp ông Khoảng, lý do, để đánh lạc hướng, nếu cha lần mò theo dấu chân bò. Quay trở lại với bộ phim vừa kể trên, khi hai bên đánh nhau, đoàn thám hiểm thua bỏ chạy và người Da Đỏ đuổi theo đoàn thám hiểm qua dấu chân ngựa, họ chạy vòng vòng cho người Da Đỏ đuổi theo và lạc hướng, nhờ vậy đoàn thám hiểm mới thoát thân. Câu chuyện còn dài, xin tạm gác sang một bên, bây giờ mời đồng hương Bình Giả, cùng với tôi tìm hiểu, ai tìm ra Úc châu.
Nếu chúng ta nhìn vào bản đồ thế giới, Úc Châu nằm về phía Nam bán cầu, vì nằm phía Nam, nên bốn mùa trái ngược so với Bắc bán cầu, hơn nữa chúng ta cũng biết rằng từ thế kỷ 15 tới thế kỷ 18, người Châu Âu đi chinh phục thế giới để buôn bán và kiếm thuộc địa, điển hình nhất là Anh và Pháp, ví dụ: người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha khống chế vùng Nam Mỹ, nguời Pháp làm chủ hầu hết lục địa Phi Châu và Việt Nam ta .v.v. Tuy Úc Châu do Anh làm chủ, theo lịch sử còn để lại, người Hòa Lan kiếm ra đầu tiên.
Australia là một “lục địa” nhỏ nhất của trái đất. Chữ “Australia” bắt nguồn từ tiếng Latin, “Australis” (thuộc phía Nam Bán Cầu) hoặc “terra Australis incognita” (vùng đất phía Nam Bán Cầu). Đối với các nhà thám hiểm vào đầu thế kỷ 17, “Australia” dùng để ám chỉ đi thám hiểm Nam Bán Cầu.
Năm 1606 thuyền trưởng Willem Janszoon, với chiếc tàu Duyfken đổ bộ lên đất liền nhưng cuối cùng phải bỏ đi, vì bị Thổ Dân tấn công. Vào thời kỳ này Hòa Lan đang buôn bán với Nam Dương và đô hộ luôn sau này. Năm 1642, từ Nam Dương, một thuyền trưởng người Hòa Lan khác tên Abel Tasman thám hiểm về phía Nam và đặt chân lên một hòn đảo nhỏ của Úc và dùng tên vị thống đốc bảo trợ để đặt tên cho đảo là Anthoonij Van Diemenslandt (Người Anh gọi tắt là Van Diemens Land), sau này đổi thành Tasmania. Ngày nay vẫn còn di tích nơi buôn bán tại đảo Tasmania.
Chiếc tàuDuyfken của Hòa Lan đã tìm ra Úc Châu
Bản đồ do người Hòa Lan vẽ năm 1642
Vào đầu thế kỷ 17, dọc theo bờ biển phía tây lên phía bắc của Úc đã được các nhà thám hiểm tây phương khám phá, đa số là người Hòa Lan, và gọi mảnh đất mới tìm thấy là New Holland. Nhưng người Hòa Lan lúc đó chỉ chú tâm tới buôn bán, chứ không tìm kiếm thuộc địa như Anh, Pháp, nên đã bỏ rơi Australia.
Mặc dù người Anh đầu tiên, William Dampier, đã tìm thấy Úc khi ông thám hiểm dọc bờ biển hướng tây bắc Úc năm 1688, nhưng thuyền trưởng Anh Quốc James Cook với chiếc tàu HM Bark Endeavour khi thám hiểm Nam Thái Bình Dương đã tìm ra New ZeaLand và một số đảo tại đây;rồi khám phá một “lục địa” (phía đông của Úc) vào ngày 20/4/1770 – Lúc bấy giờ là thời kỳ sơ khai, không ai ngờ đó lại là phía đông nước Úc – đại – lợi như ngày nay- Sau đó ông xuôi tàu về phía đông nam tìm thấy một vùng đất giữa hai mũi Orbost và Mallacoota (bây giờ là tiểu bang Victoria) và quay ngược trở lên phía trên hướng đông bắc của “lục địa”. James Cook giành vùng đất dọc theo bờ biển đông này đặt tên là New South Wales (NSW) cho Anh Quốc vào ngày 22/08/1770. Tại vùng Kennell thuộc vịnh Botany Bay, nay vẫn còn tấm bia tưởng niệm ông. Chính phủ bảo hộ Hoàng gia Anh và thuộc địa “Lưu Đày” tại New South Wales được thiết lập vào ngày 26/01/1788. Ngày này về sau trở thành ngày Quốc Khánh của Úc – đại – lợi.
Khi tôi học ở trường, thầy giáo chiếu bức hình thuyền trưởng James Cook treo lá cờ, ngay tại mảnh đất nhà Con Sò (Opera House), vào ngày 26/1/1788, tiếc thay tôi kiếm không ra để trình làng cho bà con xem. Đồng thời cùng ngày, chiếc tàu Pháp do thuyền trưởng Jean-Francois De La Pérous đổ bộ lên vùng đất Botany (xem bản đồ di tích xưa để lại), Anh và Pháp thương lượng nhau và cuối cùng Pháp bỏ đi. Sách vở còn nghi lại, theo luật Quốc Tế vào thời đó, nước nào kiếm ra vùng đất đầu tiên, đương nhiên thuộc về nước đó, với hai điều kiện, nếu vùng đất có người ở, nước đi chiếm đóng phải có nhiệm vụ giúp đỡ định cư và thành lập Quốc Gia, tiếng Anh gọi là (settlement ), ngược lại nếu vùng đất nào không có người ở, đương nhiên thuộc về nước đó hoàn toàn, gọi là (conquest). Trong trường hợp này, đáng lý ra thuộc về Hòa Lan mới đúng, nhưng vì Hòa Lan chỉ chiếm đóng Van Diems Land thôi, rứa là người Anh ngang nhiên tuyên bố “conquest”. Luật là một chuyện thi hành hay không là chuyện khác, họ chỉ có quyền “settlement” chứ không “conquest” được, vì họ nghĩ rằng lục địa hoang vu không canh tác được, cho nên tuyên bố không có người ở. Nhưng họ lầm, người Thổ Dân đã ở trên lục địa trước khi họ tới. Do đó cánh đây vài năm người Thổ Dân làm đơn kiện chính phủ, theo luật như đã nói ở trên, do người ông tên Marbo gọi là Native Title law, xin tạm dịch “Luật sở hữu đất” (dịch đúng nghĩa là “luật quê hương”), qua vụ kiện chính phủ thua phải bồi thường, thiệt hại đất đai cho Thổ Dân, chẳng hạn như những di tích lịch sử .v.v. thậm chí tới giờ này, mỗi lần lấy đất khai thác mỏ, phải thuê từ người Thổ Dân. Khi viết bài này tôi phải cám ơn họ, nếu không, ngày nay tôi phải học tiếng Hòa Lan rồi, đồng thời cũng nhờ người Anh nhanh chân, nếu không, phải xài chữ “bonjour” chứ không phải “good morning” đâu nhé.
Chiếc tàu HM Bark Endeavour của Anh Quốc đã độ bộ lên NSW 1770
Phần Ba: Thời kỳ thuộc địa
Từ năm 1606 tới năm 1788 nếu tính trên đầu ngón tay, có bao nhiêu chiếc tàu tới lục địa này, xin thưa 54 chiếc, nói đúng ra Nam Thái Bình Dương, là điểm hẹn của các nhà hàng hải Châu Âu. Trước thời điểm 1606, cũng có tàu Bồ Đào Nha đi vòng quanh thế giới và nhìn thấy lục địa vắng vẻ này. Tuy nhiên, cũng như Hòa Lan, người Bồ Đào Nha chú tâm đến buôn bán và giảng Đạo Thiên Chúa, theo tôi được biết, Hòa Lan và Bồ Đào Nha, lúc đó cấu xé nhau tại đảo Timor thuộc Quần Đảo Nam Dương gần Úc, Bồ Đào Nha chiếm phía Đông Timor, Hòa Lan chiếm phía Tây cùng với Nam Dương, vì vậy bản đồ thế giới mới có tên quốc gia Đông Timor, cánh đây sáu, bảy năm độc lập gì đó, tới đây chúng ta nên lưu ý một chút, Nam Dương và Ấn Độ là hai nơi lý tưởng để buôn bán trong thời kỳ này. Quay sang Úc Châu, chỉ có ông James Cook đã đưa New South Wales (Lục địa đầu tiên), lên bản đồ thế giới. Lấy thời điểm ngày 13 tháng 5 năm 1787, thuyền trưởng Arthur Phillip dẫn đoàn tàu gồm 11 chiếc và 1350 người, trong đó có 717 tội phạm (convict), với các nhà hàng hải, rời Anh Quốc tới vịnh Botany ngày 18 tháng 1 năm 1788, lúc ban đầu tính đổ bộ lên vịnh Botany, nhưng vì đất ở đó không thích hợp, cho nên ngày 26 tháng 1 năm 1788 đổ bộ lên Port Jackson, eo biển vịnh Sydney ngày nay, sau đó
Bức hình tàu đổ bộ lên Port Jackson năm 1788
tiếp theo vào năm 1790, cho đến năm 1850 mới chấm dứt. Họ chở tới tất cả 162,000 tội phạm, 806 lượt chở convict, tới nơi người ta bắt tay vào việc khai phá đất hoang vu, làm nông trại (farm), họ cũng “chân lấm tay bùn”, như đồng hương Bình Giả mình, tạo dựng sự nghiệp từ con số “không”, nông trại đầu tiên nằm ở Parramatta nay là thành phố, lập nhà máy chế biến nông sản, làm đường sá, cầu cống v.v. Vì đất đai cằn cỗi, cộng với thiếu thốn đủ thứ lúc ban đầu, sau vài năm xảy ra nạn đói khắp lục địa, thậm chí cả bệnh dịch nữa, thiệt thòi nhiều nhất chính là Thổ Dân, họ bị đầu độc, có tài liệu cho rằng, dân số 500,000 người Thổ Dân, chỉ còn lại vỏn vẹn 50,000 người mà thôi, đau nhất ở đảo Van Diemen’s Land, người Thổ Dân bị tiêu diệt hoàn toàn, nay không còn vết tích gì nữa. Năm 1823 chính phủ Anh Quốc thành lập nhà Quốc Hội New South Wales, với Luật Pháp (Legistative) và Tòa Án Tối Cao (High Court), điển hình nhất vào năm 1861, ra luật về đất đai Crown Land Act 1861 (tiếng Việt gọi là Hoàng Triều Cương Thổ), luật quy định, tất cả mọi người làm chủ đất tới 320 mẫu, trừ người Thổ Dân ra, với điều kiện phải trả tiền và sống trên đó 3 năm, luật đó vẫn còn áp dụng cho đến ngày nay, mặc dù được điều chỉnh theo năm tháng.
Phần Bốn: Thời kỳ lập quốc
Như đã nói ở trên, các nhà hàng hải tháp tùng, theo các chuyến tàu qua New South Wales, điển hình như George Bass, Mathew Flinder và rất nhiều người nữa, họ đi mở rộng bờ cõi (xem hình các nhà thám hiểm khám phá Úc Châu) có người đi thám hiểm thêm vòng quanh lục địa và trên đất liền. Năm 1815 chính phủ Anh cho phép tự do di cư nơi khai phá đất hoang vu, một vài nhà hàng hải, cầm đầu nhóm người đi lập nghiệp rồi tuyên bố vùng đó thuộc về mình, chẳng hạn như:
1. David Collin thành lập Van Diemen’s Land năm 1825, sau này đổi thành Tasmania năm 1856.
2. Năm 1827 Edmund Lockyerd thành lập vùng đất Swan River sau này đổi thành Western Australia năm 1849.
3. South Australia tách rời thuộc địa NSW và thành lập năm 1836.
4. Năm 1851 John Batman thành lập Victoria và tách rời khỏi thuộc địa NSW.
5. Năm 1859 John Oxley thành lập Queensland và tách rời khỏi NSW.
Riêng Northern territory trở thành một phần của NSW, cho tới năm 1912 thuộc về liên bang Úc. Lúc này mỗi ông chiếm một vùng đất chứ chưa chính thức gọi tiểu bang, cho đến năm 1901, năm thành lập liên bang, lý do duy nhất, để có một chính sách nhập cư cho mỗi vùng khác nhau, yếu tố khác cũng do Chủ nghĩa Quốc Gia lớn mạnh, hơn nữa người Anh sợ bị ảnh hưởng bởi Pháp và Đức đang lớn mạnh ở trong vùng, do chính sách di cư mang lại. Năm 1891 hiến pháp liên bang được ghi chép, đồng thời trưng cầu dân ý vào năm 1898. Liên bang Úc ra đời ngày 1 tháng 1 năm 1901, nằm trong liên hiệp Anh, với Vua Anh Quốc làm Quốc Trưởng, gồm 6 tiểu bang:
- Tasmania với thành phố Hobart
- Victoria với thành phố Melbourne
- Queensland với thành phố Brisbane
- South Australia với thành phố Adelaide
- Western Australia với thành phố Perth
- Và New South Wales (NSW) nơi tôi ở với thành phố Sydney (xem hình lục địa Úc).
Lá cờ màu xanh tượng trưng cho biển, chòm sao Bắc Đẩu tượng trưng Úc nằm ở phía Nam Bán Cầu, lá cờ Anh Quốc bên góc trái và ngôi sao lớn tượng trưng cho liên bang. Lúc đầu dùng bài Quốc Ca God Save The Queen của Anh Quốc, sau đổi thành Advance Australia Fair năm 1975.
Đây là bài Advance Australia Fair
Australians all let us rejoice for we are young and free. We’ve golden soil and wealth for toil, our home is girt by sea. Our land abounds in nature’s gifts of beauty rich and rare. In history’s page, let every stage Advance Australia Fair. In joyful strains then let us sing, Advance Australia Fair.
Beneath our radiant Southern Cross we’ll toil with hearts and hands. To make this Commonwealth of ours renowned of all the lands. For those who’ve come across the seas we’ve boundless plains to share. With courage let us all combine To Advance Australia Fair. In joyful strains then let us sing:
Advance Australia Fair.
Nội dung bài quốc ca nói lên bao thế hệ chào đón di dân nhập cư nơi đất nước giàu có, trẻ trung với vẻ đẹp thiên nhiên ban tặng.
Còn thủ đô Canberra hình thành trong trường hợp nào? Trước khi thành lập liên bang, tất cả những cuộc hội họp đều nằm ở tiểu bang Victoria. Tuy nhiên tiểu bang NSW là thuộc địa đầu tiên của Úc, vả lại hệ thống quốc hội liên bang, bắt chước theo thuộc địa NSW. Để làm vừa lòng nơi hai di tích này, người ta chọn một địa điểm nằm giữa hai thành phố của hai tiểu bang đó là Sydney và Melbourne làm thủ đô (Australia Capital Territory”ACT”) năm 1911.
Phần Năm: Xã hội Úc
Nói đến xã hội, chúng ta cũng phải có đôi lời tới chương trình nhập cư từ thủa ban đầu. Sau giai đoạn thuộc địa và lập quốc, người Ý-đại-lợi di dân sang Úc lập nghiệp, kế đến tới phiên người Hy Lạp, người Ba Lan, người Tây Ban Nha, người Nam Tư, người Ấn Độ, người Tàu .v.v. Nói chung có rất nhiều các sắc dân sinh sống, từ đó mới có danh từ Cộng Đồng Sắc Tộc, trong đó có Việt Nam chúng ta. Theo thống kê của chính phủ có tới trên dưới hai trăm sắc dân khác nhau, nói cho đúng Úc Châu là nơi miền đất hứa tiếp đón dân chạy giặc, nhờ vậy các văn hóa cũng di cư sang đây. Khi tôi còn đi học, nhà trường dành ra một ngày cho các sắc dân triển lãm sắc phục của quê hương mình gọi là ngày Đa Văn Hóa, có lần tôi nói đùa với mấy đứa bạn chung sở làm, đây là đất nước đa văn hóa, chúng ta cũng phải sử dụng đa ngôn ngữ nữa, tôi xin trích vài thứ tiếng chào hỏi để đồng hương nếu có dịp tiếp xúc với họ, chẳng hạn tiếng Anh How are you, tiếng Ấn Độ (Hindu) là “ắp-cầy- sa-hây”, tiếng Tàu “nỉ-hâu-ma”, tiếng Thái Lan “sa-pa-đi-pảo”, tiếng Philipin “cà-mút-si-tà”, tiếng Nhật “co-ni-chi-goa”, tiếng Hy Lạp “sờ-ca-nịts-ca-la”.v.v. Như vậy xã hội Úc tạo dựng bởi các kinh nghiệm và các kiến thức trên thế giới họp lại, trong đó có văn hóa Á châu, châu Âu, Phi châu và Mỹ châu. Thật là tuyệt vời khi được tiếp xúc, học hỏi, các kiến thức trên thế giới. Về đời sống chính phủ Úc có chính sách công bằng cho tất cả mọi người, trợ cấp cho những người kém may mắn, như thất nghiệp, người già, người tàn phế, ngay cả học sinh cũng có trợ cấp. Về y tế cũng có trợ cấp tùy theo loại, thuốc men được chính phủ tài trợ, cha mẹ đơn chiếc cũng được trợ cấp. Quy chung lại, chính phủ chú trọng đến người nghèo nhiều hơn. Thiệt thòi nhiều nhất phải kể đến người lao động, tiền lương càng cao bao nhiêu, đóng thuế càng nhiều bấy nhiêu, có như vậy chính phủ mới có tài chánh để trợ cấp cho người kém may mắn. Bù lại chính phủ có luật lao động, bênh vực cho công nhân có điều kiện làm việc thoải mái hơn, như mỗi năm được nghỉ bệnh (sick days) 10 ngày, rồi còn được 20 ngày nghỉ hàng năm(annual leave), ngày nghỉ lễ Public holiday, nếu rơi vào ngày cuối tuần, sẽ được nghỉ bù, như vậy thành hai ngày nghỉ lễ, một điều duy nhất ai cũng được hưởng đó là thẻ chăm sóc y tế (Medicare card) để được khám bệnh miễn phí. Nói như vậy có nghĩa chính phủ Úc khuyến khích người ta làm biếng hay sao? Không, như bàn tay năm ngón, có ngón dài ngón ngắn, đâu có ngón nào bằng nhau đâu, xã hội cũng có người này người kia, ngày nay dưới Đảng Tự Do, chính phủ cắt bớt một số trợ cấp, không để dân nhậu nhiều hơn dân làm. Nếu ai sống ở Úc cũng phải công nhận rằng, đây là một xã hội hiền hòa. Tôi xin thắc mắc một chút, để bạn đọc chúng ta tìm ra câu trả lời “Cái gì đã làm cho nước Úc này hiền hòa?” Họ từ trên trời rơi xuống ư, hoặc từ dưới đất đi lên chăng? Quốc gia Úc được khai sinh từ những người “tội phạm” (convicts), vậy suy ra rằng, xã hội Úc khai sinh từ tội phạm?! Còn về dân số khoảng 20 triệu người, sở dĩ con số này gia tăng hơn xưa, do di dân mang đến, như vậy mới mang danh hiệu ‘bốn Phương trời ta về đây chung vui’.
Phần Sáu: Tài nguyên thiên nhiên
Người Úc gọi quốc gia này là Lucky Country (quốc gia may mắn). Ngày xưa Úc khỏi cần buôn bán với thế giới bên ngoài cũng đủ sống, đất đai tuy cằn cỗi, bù lại, rất giàu về khoáng sản như mỏ Vàng, Kẽm, Nhôm, Sắt .vv. nhất là mỏ Than Đá có thể nói rằng sản xuất cả thế kỷ nữa mới hết, nay đến mỏ Uranium là chất phóng xạ tạo ra sức nóng để phát điện trong tương lai và không gây ô nhiễm môi sinh. Úc chiếm tới 45% Uranium lượng giữ trữ trên toàn thế giới, sau Úc là Canada, còn lại thiên nhiên tặng cho mỗi nước một ít. Nếu các quốc gia Trung Đông độc quyền về mỏ dầu, Úc độc quyền về mỏ Uranium cho thế giới tiêu xài. Như vậy người Úc chỉ cần đào đất đem đi bán cũng đủ “ăn sang mặc đẹp”, chứ không phải như “Đất cày lên sỏi đá”! Đó là quà tặng thiên nhiên ban cho Úc Châu. Bên cạnh “lucky” cũng có “unlucky” (không may mắn), đó là nguồn nước ngọt tiêu xài hàng ngày. Tuy đất đai nước Úc rộng mênh mông, sông ngòi lại đếm trên đầu ngón tay “chưa đủ năm ngón”. Nước Việt Nam có chuyện thần thoại Thủy Tinh đánh Sơn Tinh, ai cũng biết nói về cảnh lụt lội, tuy nhiên, ở Úc Thủy Tinh không đủ mạnh để đánh Sơn Tinh, cho nên Sơn Tinh tung hoành khắp nơi gây hạn hán quanh năm, thậm chí các đồng cỏ nuôi cừu bị Sơn Tinh quét sạch. Ngày nay ngành chăn nuôi cừu đang sập tiệm dần dần, ngành nông nghiệp bị phá sản; như lúa mì, bò sữa đang trong thời kỳ hấp hối và các sông ngòi đang cạn kiệt nước. Khi tôi viết bài này chính phủ tiểu bang Queensland ra biệt pháp kêu gọi người dân hạn chế xài nước tối đa, có thể kế đến tiểu bang Victoria và New South Wales. Nếu Thủy Tinh không ra tay cứu giúp, “lucky country” sẽ trở thành “bad luck country” khắp lục địa Úc trong vòng vài tháng tới. Ngoài khoáng sản ra, Úc sản xuất lông cừu, thịt gia súc như Kagaroo, đà điểu, bò .v.v. Nếu ai đặt chân lên xứ này, không biết Kangaroo, như vậy chưa phải dân du lịch chuyên nhiệp. Ngày xưa đây là nơi hoang vu, cây cối um tùm, lý tưởng cho thú hoang sinh sống, cho nên Kangaroo nhiều hơn dân số Úc. Mỗi lần chạy xe ngang cánh rừng vào ban đêm phải cẩn thận coi chừng đụng phải chúng. Ngày nay tuy bị tiêu diệt theo năm tháng nhưng vẫn còn nhiều, bên cạnh đó cũng có thỏ, con cù lần (koala), cá sấu .v.v.(xem hình Gia súc & Tài nguyên thiên nhiên).
Nói đến Đà Điểu làm tôi nhớ lại khi còn học lớp 8 ở Việt Nam, lúc đó Thầy Thạnh dạy môn địa lý học về súc vật trên thế giới, thầy nói ở Úc có con chim đà điểu mạnh đến nỗi kéo được chiếc xe bò, tôi chưa thấy đà điểu làm chuyện này, nên không dám khẳng định đúng hay sai. Chúng ta cứ tưởng tượng con gà nòi như thế nào, con đà điểu cũng như vậy, nó nặng khoảng chừng 140 pound và cao từ một thước tới một thước hai. Ngày xưa thỏ rừng nhiều vô kể, ai cũng biết rồi nói làm gì nữa, đáng nói ở chỗ, thỏ bị tiêu diệt hoàn toàn, vì sao? Thỏ tiêu thụ một lượng cỏ rất nhiều, kỹ nghệ lớn nhất lúc đó của Úc là nuôi cừu để lấy lông, cho nên bao nhiêu đồng cỏ bị chú thỏ liếm sạch, làm mất thức ăn của cừu, đó là lý do tại sao thỏ bị tiêu diệt hoàn toàn. Tiếc rằng dân Bình Giả mình ở Úc không nhiều, nếu không, chỉ cần cái nộ, vài viên đá-ong, đứng một chỗ nhắm bắn, khỏi cần đuổi theo thỏ cũng đủ nhậu rồi đấy.
Về khí hậu có đủ ba thể loại, ôn đới, nhiệt đới và hàn đới. Người nào thích nắng ấm nên ở tiểu bang Queensland; ai thích không khí lạnh, có tiểu bang Victoria và Tasmania; ai thích khí hậu ôn hòa, có tiểu bang New South Wales (NSW) và Tây Úc; ai muốn phơi nắng có tiểu bang Nam Úc. Lục địa hết 70 phần trăm là sa mạc, nói tóm lại nhiệt độ cho toàn quốc chịu ảnh hưởng bởi khí hậu sa mạc, ngày nóng nhất khoảng 55 độ Celsius, ngày lạnh nhất chỉ có 1 độ Celsius.
Phần Bảy: người Việt ở Úc
Ngày xưa khi còn ở trại tỵ nạn, người Việt Nam thích đi ba nước định cư, đó là Mỹ, Canada và Úc, riêng Úc đứng hạng bét. Trong đầu người tỵ nạn lúc đó ai cũng chê Úc cả, ngược lại bên trại Singapore nơi tôi ở, ai cũng thích đi Úc, nhưng rất khó xin đi, nên đành ngậm ngùi xin đi các nước Bắc Âu. Nhờ chương trình tỵ nạn, cộng đồng Việt Nam cũng khá đông ở đây khoảng chừng 200,000 người, ngang hàng với Canada, trước đó có một số người đi du học dưới thời tổng thống Ngô Đình Diệm và Nguyễn văn Thiệu. Trước đó nữa phải nói đến người Việt Nam làm việc cho Pháp, đi qua đảo New Caledonia thuộc địa của Pháp, làm đồn điền cao su, không may bị đắm tàu, trôi xác vào Úc khoảng đầu thế kỷ 20. Đó là dấu vết người Annammien đầu tiên tại Úc. Sau này Cộng Đồng người Việt càng ngày càng đông, nay lại có phong trào “ bốn phương trời ta về đây chung vui”, vượt biên bằng máy bay, không những đông mà còn lớn mạnh về mọi mặt, chỉ sau người Hy Lạp, người Ý và ngang hàng với người Trung Hoa. Bản tính người Việt chúng ta ham vui, nên đời sống cũng lệ thuộc vào bản tính đó, đi đâu cũng sống quay quần bên nhau, có phải vì cái định luật “bà con xa không bằng xóm giềng gần”. Nói theo danh từ khôi hài một chút “chỗ nào có đất, chỗ đó có người Việt”. Tất cả 6 tiểu bang đều có dân cần cù của con cháu Vua Hùng Vương. Tiểu bang New South Wales tôi ở thuộc vào danh sánh người Việt đông nhất ở Úc, đến nỗi có đôi lúc tưởng rằng tôi đang ở Việt Nam khi ra các khu phố Cabramatta, Bankstown hoặc Marrickville. Về thực phẩm, Úc không thiếu thứ gì, từ rau quả tươi cho tới đồ khô, từ Lá Lốt cho tới Lá Mơ, từ Tiết Canh tới Ngò Gai .v.v. Duy chỉ thiếu đặc biệt một món: đó là “thịt cầy”! Nói chung nhờ lục địa thích hợp trồng các giống nhiệt đới, một số người Việt làm nông trại nuôi Vịt hoặc nông nghiệp như trồng rau, trái cây và hoa .v.v. Về nghề nghiệp, chúng ta khi ra ngoại quốc sinh sống, có nghĩa rằng, chúng ta từ bỏ xã hội Nông Nghiệp sang xã hội Công Nghiệp, do đó đa số làm nghề lao động nhiều hơn nghề văn phòng. Lớp trẻ ăn học ra trường làm làm nghề Luật Sư, Bác Sĩ rất nhiều.
Phần Tám: Kết Luận
Khi đọc bài này chúng ta học được gì, nhìn lại dân tộc Việt Nam, đôi lúc cảm thấy đau lòng cho xã hội Việt Nam, nếu ai học Lịch Sử Việt Nam, kể từ thời hai bà Trưng năm 42 tới năm 1975, đều đồng ý rằng, đất nước ta được xây dựng từ gươm giáo và đau khổ “nhồi da xáo thịt”cũng nhiều, đáng chú ý nhất vào thời kỳ Trịnh Nguyễn phân tranh ở thế kỷ thứ 17 và bách hại đạo Gia Tô, gần đây nhất có nạn đấu tố địa chủ ở ngoài Bắc. Nói đúng ra thế kỷ nào cũng có giặc ngoại xâm, nếu không có thì cũng có nội chiến, hoặc xã hội phân ly, từ đó sinh ra xã hội chia rẽ, nghèo nàn và lạc hậu. Hậu quả ai cũng biết đó “bầy chim vỡ tổ”. Còn nước Úc được xây dựng từ khách thập phương di dân vào lục địa này sinh sống, họ đưa theo kiến thức, kinh nghiệm sống, đã góp phần không nhỏ vào xã hội non trẻ này. Lẽ dĩ nhiên có nhiều kiến thức và sáng kiến gộp lại, lúc nào cũng hay hơn, cuối cùng đã giúp cho xã hội ngày càng phú cường hơn. Trong suốt lịch sử Úc không thấy nói tới súng đạn, cảnh “tùng séo” máu đổ, đầu rơi gì cả; thay vào đó là ý kiến và lắng nghe trong các cuộc họp trước khi thành lập liên bang.
(Lưu ý: “tùng séo” là cảnh tra tấn Đạo Gia tô ở Việt Nam)
Tài liệu tham khảo www.australiahistory.com.au
Viết xong ngày 20 tháng 4 năm 2007
Phan Đức Vinh
