Dì Tôi

Mái Tóc Thề

Hôm nay, ngày ông Táo về trời, 23 tháng chạp, bầu không khí có phần nôn nao,
mọi người ít nhiều gì cũng chuẩn bị cho ngày tết, riêng tôi ngày tiển ông Táo về
trời gợi lại trong tôi nhớ một người, đó là Dì Tôi. Tôi còn nhớ cách đây 25 năm,
lúc đó tôi đươc 15 tuổi thì Dì tôi, em kế mẹ tôi, bổng dưng bỏ nhà ra đi theo
tình nhân (như người ta đồn về Dì).

Dì tôi lấy chồng sau năm bị mất mùa, chồng Dì là một thầy giáo. Dượng Nam,
chồng Dì tôi, dáng người cao phong độ, nước da Dượng trắng trẻo. Dù đã lấy Dì
tôi có hai con một trai một gái, nhưng mỗi khi Dượng Nam đi đâu một mình ngoài
đường phố nhiều người cứ lầm chào Cha, vì nhìn Dượng giống như một Tu Sĩ.

Dì lấy chồng gần nhà Bà ngoại của tôi, nên mỗi buổi chiều sau giờ đi học về
tôi hay chạy sang nhà Dì chơi với mấy em và được Dượng dạy chị em chúng tôi học
thêm. Nói về Dì, từ ngày lấy chồng Dì bôn ba buôn bán rất giỏi. Dì chăm sóc
chồng con kỉ lưỡng, Dượng tôi ngoài giờ đi dạy học về không phải vác cuốc vào
rẫy như những người đàn ông trong làng, vì Dì không cho làm. Hai đứa con, bé Hân
và cu Vũ, Dì nuôi nâng dạy dỗ rất ngoan, lúc nào hai đứa nó nhìn cũng sạch sẻ
như con nít tỉnh thành. Nhiều người trong làng vẫn tấm tắc khen gia đình Dì
Dượng tôi hạnh phúc.

Bổng đâu một hôm tin đồn xấu về Dì lan đi khắp ba làng, ở quê tôi được cái hể
có tin gì hôm nay là ngày mai họ chuyền nhau mau lắm, nhanh hơn internet thời
nay. Tôi còn nhớ, người thì nói dì tôi cặp với mấy ông tài xế xe đò, người thì
thấy Dì nắm tay thân mật với mấy ông cán bộ huyện, mỗi ngày tiếng xấu càng
nhiều. Kể từ ngày đó tôi không còn thấy Dì về nhà nữa. Đã vậy Dì còn ôm đi một
số tiền giựt hụi và mượn của người ta.

Về phần Dượng Nam, bé Hân, và cu Vũ, nhìn họ lúc đó thật là thảm thương. Tôi
nhớ, Dượng Nam vẫn luôn binh vực vợ mình và không tin Dì tôi có những tính lăng
loàn mất nết đó. Nhưng thời gian một tháng…hai tháng….rồi mấy năm sau Dì tôi
vẩn biệt tăm. Gia đình Ngoại có cho người đi tìm nhưng không thấy Dì ở đâu cả.
Tội nghiệp ba bố con Dượng Nam từ ngày Mẹ bỏ ra đi, ngoài giờ dạy học ba cha con
hàng ngày phải đi vào rẫy làm thêm đến tối mới đủ ăn, ngày nào cũng có người đến
đòi nợ. Dượng Nam trông già hẳn đi, thời gian đó hình như tôi không thấy Dượng
cười với ai.

Thấm thoát cũng đã hơn ba năm từ ngày Dì bỏ nhà ra đi, lúc đó Dượng có một cô
giáo chưa lập gia đình để ý, cô Lan hay lui tới giúp đở cha con Dượng. Phía nhà
ngoại tôi cũng không có ý phản đối gì cả, dù Dì Dượng tôi đã có phép Hôn phối
ràng buộc, và cũng chẳng ai nghe Dượng tôi nói năng gi hết.

Vào năm tôi chuẩn bị lấy “nhôông”, mẹ tôi nói rứa ,mấy ngày gần tết tôi ở nhà
phụ ba dọn dẹp, lau chùi các cánh cửa bên ngoài vì là năm cuối ở nhà Mẹ, ra lễ
Phục Sinh là đám cưới của tôi. Hôm đó trước ngày ông Táo về trời môt ngày hai
cha con tôi đang loay hoay hái bớt nhưng lá mai để cho nó nở kịp vào nhưng ngày
tết, thì nghe tiếng con chó Vàng nhảy xổm sủa ầm lên, nhìn ra ngoài cổng tôi
thấy một người đàn bà thấp thoáng như muốn tìm ai, Ba tôi hỏi vọng ra: “Bà tìm
ai đó.” Người đàn bà trả lờI: “Tôi muốn tìm nhà ông Phước,” ông Phước là tên ông
Ngoại tôi (Ông Ngoại, khi Dì tôi bỏ nhà đi thì Ông còn sống, nhưng vì quá buồn
về con ông tôi lâm bịnh và mất sau đó một năm).

Ba tôi nghe Bà đó nói đến tên ông Ngoại thi vội vã mời bà ta vào nhà “Chào
Bà!”, ba tôi nói, “Chúng tôi là người nhà của ông Phước, nhưng Thầy tôi đã mất
lâu rồi ạ!” Nét mặt của người đàn bà mừng rở: “Vậy đây là nhà của cô Hoài” (Hoài
là tên của Dì tôi). “Dạ phải!” Ba tôi trả lời và như nhận thấy sắp có tin gì về
Dì tôi. Ông mời Bà ta ngồi và sai tôi đi rót nước mời khách.

Sau khi biết ba mẹ tôi là ai, người đàn bà tự giới thiệu: “Tôi là nử tu dòng
Mến Thánh Giá, tôi được lệnh Bề trên về đây tìm gia đình của cô Hoài để trao lá
thư nầy.” Nói đến đây Dì Sơ lấy trong giỏ ra một lá thư, Sơ nói tiếp: “Lá thư
nầy, cô Hoài dặn sau khi cô chết thì mới trao lá thư nầy cho người nhà của cô,
nhưng Mẹ Bề trên đã không giử lời hứa ,mấy hôm nay cô Hoài đang hấp hối trên
giường bịnh.”

Dì Sơ ngưng nói, mắt đảo quanh nhà như tìm một người, Ba tôi hiểu ý bảo tôi
chạy sang nhà kêu cha con Dượng Nam.

Ba cha con Dượng vừa bước vào nhà, ba tôi giới thiệu với dì sơ: “Đây là chồng
cô Hoài, con gái, và con trai của cô ấy.” Dì Sơ nhìn hai đứa nhỏ rồi trao lá thư
cho Dượng. Dượng Nam lúc đó chưa biết chuyện gì cả. Ba tôi lên tiếng: “Con Nga,
mở thư ra đọc cho cả nhà nghe đi con.”

Tôi đón lá thư từ tay Dượng mở ra đọc:

“Qui Nhơn, ngày…… Trọng kính Thầy Mẹ, kính thưa các anh chị cùng các em
các cháu. Anh Nam Thương nhớ, và hai con thân yêu của mẹ! Trước hết con xin Thầy
Mẹ và mọi người tha thứ cho con tội bất hiếu, bất nghĩa vì con đã không làm trọn
bổn phận làm con, làm vợ và làm mẹ.

Con biết khi lá thư nầy đến tay mọi người thì con đã về cùng Chúa rồi. Xin
mọi người nghỉ tình tha thứ và cầu nguyện cho linh hồn con mau được hưởng nhan
Thánh Chúa.

Anh yêu dấu!

Xin hãy tha lỗi cho em, em thật xấu hổ vì không xứng đáng với tình yêu của
anh, em không làm trọn bổn phận của một người vợ như đã cùng anh thề hứa trên
bàn thờ. Hai con mẹ nhớ hai con lắm, ngày đêm mẹ luôn cầu nguyện cho hai con
được trở nên những người con ngoan và tốt, mẹ không xứng đáng làm mẹ của hai con
vì đã bỏ hai con mà ra đi.

Một lần nửa con xin tất cả mọi người hãy tha thứ cho con, để linh hồn con
được an bình ra đi.

Vĩnh biệt,

Con Thu Hoài.”

TB: Con có dấu một hộp tiền gần gốc cây sầu riêng sau vườn, từ gốc cây bước
sang bên phải một bước.”

Đọc xong lá thư của dì Hoài, ngước lên tôi thấy mọi người đều im lặng. Dượng
Nam gục đầu xuông bàn. Bổng tiếng bà ngoại tôi khóc ầm lên: “Mẹ biết con Hoài nó
có nổi khổ mà, tao nuôi nó từ nhỏ ,tao biết tính nó, nó không phải loại đàn bà
hư thân hu hu…”

Lúc đó tôi nhìn thấy bóng cô Lan thập thò ở cửa nhà bếp, chắc có ai đó báo
cho cô biết chuyện. Dì Sơ bưng ly nước lên uống một hơi, và ra hiệu cho mọi
người im lặng, dì bắt đầu kể: “Ngày đó cô Hoài thấy trong ngươi khó ở, nên cô đã
một mình đi ra binh viện Tỉnh khám bịnh. Khi Bác Sĩ cho biết là cô mắc một chứng
bịnh nan y, đó là bịnh phong hủi. Cô rất đau buồn, nhưng vì không muốn cho gia
đình, cha mẹ nhứt là chồng con biết cô có chứng bịnh đó, Cô đi tìm đủ mọi cách
để cho người ta hiểu lầm về cô. Mỗi lần cô thấy có người quen là cô giả làm ra
thân mật khoát tay, ôm cổ mấy thằng lơ xe, mấy ông tài xế là để cho người ta
nghỉ xấu về cô và còn để cho người ta tin cô là người đàn bà hư hỏng mất nết. Cô
đi mượn tiền chổ nầy giực nợ chổ khác. Và khi dư luận đã vào hồi xôn xao, cô đã
lặng lẽ bỏ đi dù rằng rất đau lòng. Cô còn sợ người ta biết cô mang chứng bịnh
ghê gớm đó sẻ ảnh hưởng đến con của cô sau nầy không ai dám lấy chúng nó.”

Dì Sơ nghỉ lấy hơi và kể tiếp: “Tôi còn nhớ, một buổi chiều tháng Sáu, ngoài
trời mưa tầm tả, cô Hoài đã gỏ cửa nhà Dòng và xin tá túc chửa bịnh. Khu vực nhà
dòng chúng tôi ở trong trại cùi Tuy Hoà, Qui Nhơn. Khi nghe cô kể và đọc kết quả
của Bác Sĩ chúng tôi nhận cô, nhưng bịnh của cô chỉ mới nhiễm ngoài da nên chỉ
hơn hai năm cô hoàn toàn lành hẳn chứng bịnh phong hủi.

Lúc đó chung tôi khuyên cô nên trở về với gia đình, mấy lần cô chần chờ vì
nghỉ không biết có ai tin cô không, chồng con có tha thứ cho sự ra đi bắt đắt dĩ
nầy của cô không.

Chúng tôi hứa sẻ giúp đưa cô vê cùng giải bày sự thật.

Nhưng mọi chuyện không như ý loài người muốn. Cô Hoài xin đươc ở lại trại cùi
thêm mấy tháng để giúp những ngươì cùi, trong thời gian nầy cô Hoài mang thêm
một chứng bịnh, đó là bịnh ung thư Gan vào thời kì cuối. Khi biết mình không qua
khỏi, cô có một nguyện vọng là khi cô chết đi được đem về quê chôn cất, và trao
lá thư cho người nhà của cô.”

Tiếng Dì Sơ kể buồn não nề, ở góc phòng mẹ tôi thúc thít khóc, Bà Ngoại như
bình tỉnh hơn, bà bảo Cậu tôi đi ra vườn sau đào lấy hộp tiền mà Dì tôi đã cất
dấu. Cậu tôi làm đúng như lời Dì tôi dặn trong thư va đem hộp tiền vào nhà, mở
ra trong đó tiền mượn của ai Dì tôi đều ghi rỏ, xin đem trả lại cho họ và xin
lỗi hết mọi người, Dì còn để trong đó tiền để dành cho con làm của hồi môn, để
sau nầy hai đứa lập gia đình có làm vốn.

Sau đó Dì Sơ đề nghị mọi người mau thu xếp theo Sơ ra Qui Nhơn may chi còn
gặp Dì tôi lần cuối. Gia đình tôi mướn một chiếc xe 12 chổ ngồi, mẹ, Cậu Ba, cha
con Dượng Nam và dĩ nhiên tôi cũng được đi theo nữa, vì khi xưa dì thương tôi
nhất. Xe chạy rong rã 12 giờ thì đến trại cùi Tuy Hoà. Bước vào trại cùi, tôi
như mang một cảm giác của Dì tôi khi xưa, con đường được trải nhụa, nhìn bên
trái là bờ biển xanh biếc, dọc bờ biển người ta trồng dừa và cây dương liễu.
Những bức điêu khắc của những nhà danh nhân thế giới được dựng dọc theo con
đường đi. Sơ dẫn chúng tôi băng qua một dãy nhà lợp tranh rất đẹp, qua dãy nhà
tranh thì có hai căn nhà gạch. Sơ nói hai căn nhà nầy là dành cho các Sơ về hưu
và yếu bịnh, cô Hoài nằm trong đó.

Dượng Nam đi nhanh hơn ai hết, tôi biết người nóng lòng gặp Dì Tôi nhứt là
Dượng, khi đứng trước căn phòng mà Dì Sơ nói dì Hoài đang nằm trong đó, tôi
không khỏi bùi ngùi, tôi thầm kêu “Dì ơi! Lúc Dì đến đây một mình, giờ đây cả
nhà đến đón Dì về, mong rằng Dì khỏi bịnh về quê vui sống với mọi người.” Khi
cánh cửa phòng được mở ra, ôi! Dì tôi năm đó, trên một cái giường sắt nhỏ, nhìn
Dì chỉ còn da bọc xương, hai mắt Dì nhắm nghiền, tay phải Dì nắm chặt mẫu Thánh
giá nhỏ, tay trái đươc quấn một chuổi tràng hạt màu xanh.

Dượng Nam chạy mau đến ôm lấy dì tôi: “Hoài à! Anh đây, sao em ra nông nổi
nầy, dù em có bịnh hoạn đến đâu anh cũng lo cho em được mà.” Mẹ tôi cũng oà
khóc: “Em ơi! Chị ra đem em về quê đây, mọi ngươi sẻ chăm sóc cho em.” Không ai
còn cầm được nước mắt.

Dì tôi từ từ mơ mắt ra, dì nhìn Dượng Nam mấp máy môi, Dượng ghé sát mặt vào,
– Tha lỗi cho e…m. – Em không có lỗi gì hết, người có lỗi là anh đây, anh thật
vô tình không biết em bịnh mà nay để em ra nông nổi nầy.

Mặt Dì tôi lúc đó như tươi lên, Cậu tôi dẫn bé Hân và cu vũ đến gần Mẹ nó. Dì
tôi nhìn hai đứa con thân yêu rồi mĩm cười ra đi một cách nhẹ nhàng.

Đám tang dì đươc tổ chức chu đáo, những người khi xưa nói oan nói thêm cho dì
cũng đến xin dì bỏ qua.

Dượng tôi từ đó ở vậy luôn, dượng âm thầm chia tay với cô Lan. Bé Hân đã gã
cho Việt kiều. Thằng Vũ cũng lấy vợ trong làng.

Mỗi lần đến ngày đưa ông táo về trời, tôi lại thầm kêu tên Dì, Dì Thu Hoài.

MTT. Xuân 2005