Văn hóa hút thuốc

Năm ngoái, nhân dịp nghỉ hè, tôi đi du lịch thưởng ngoạn danh thắng động Phong Nha do một công ty du lịch lữ hành tổ chức, cùng chuyến đi có vài người ngoại quốc. Ấn tượng sâu thật sắc để lại trong tâm trí tôi sau cuộc viễn du không phải là những cảnh quan hùng vĩ, cũng không phải là những đặc sản hay vẻ đẹp tuyệt mỹ ở những nơi đã đi qua… mà chính là cách hành xử hết sức có văn hoá của hai người đàn ông quốc tịch Úc đi chung.

Khi chiếc tàu đang chở chúng tôi trên thủy trình ra động Phong Nha, một trong hai người Úc dường như thèm hút thuốc nên lấy bao thuốc lá ra, nhưng ông không vội châm lửa mà quay sang tôi nhã nhặn hỏi: “Xin lỗi! Tôi hút thuốc có gây phiền hà gì cho ông không?”. Sau khi nhận được câu trả lời “không phiền” của tôi, bấy giờ ông mới đốt thuốc. Người bạn cùng đi với ông, cũng theo đó rút một điếu và châm lửa. Sau khi cả hai cùng nhả hơi thuốc đầu tiên, họ liền cho tay vào túi quần của mình, rút ra một cái hộp tròn nhỏ hình ống rất xinh, có nắp đậy. Họ bật nắp ra rồi gạt tàn thuốc vào trong đó. Tất cả như một thói quen, một phản xạ có điều kiện. Tay cầm điếu thuốc, tay còn lại cầm cái ống, cả hai du khách Úc ấy đã cho vào tất cả tàn trong quá trình hút, sau cùng là cái đầu lọc cũng cho vào ống rồi đậy nắp và đút trở lại túi quần. Lặng lẽ quan sát, trong lòng tôi cảm thấy vô vàn trân trọng trước cử chỉ hút thuốc của họ, mà theo tôi là rất có văn hoá. Giữa trời nước mênh mông, lại không phải là quê hương xứ sở của mình, thế mà hai du khách người Úc vẫn ý thức giữ vệ sinh, bảo vệ môi trường trong sạch, không để một mảy may tàn thuốc nào rơi xuống nước.

Trông người mà hổ thẹn cho ta! Có lẽ nếu là dân Việt mình thì sẽ vô tư hút, gạt tàn và quăng cái đầu lọc xuống nước thôi. Tôi cũng đã chứng kiến quá nhiều hình ảnh phản cảm của người hút thuốc lá thiếu ý thức: họ gạt tàn vương vãi bất kể nơi đâu, ngay cả trong phòng khách sang trọng, sạch sẽ ở những nơi họ đến. Lại còn có người vô tư dụi tàn vào chân bàn, chân ghế sa lông rất mắc tiền của gia chủ đang tiếp đón họ. Hoặc hút thuốc xong, tiện tay họ búng cái vèo ra đường, chẳng cần biết có ai đi ngoài ấy hay không. Đáng trách hơn nữa là ở một số tiệc cưới tại nông thôn, những chàng trai tay bưng thức ăn dọn ra bàn, mà trên môi lại phì phèo điếu thuốc khiến tàn rơi vãi trên cả thức ăn. Quá dơ bẩn! Vẫn còn có rất nhiều người khi bước lên xe đò có gắn máy lạnh mà vẫn cứ khư khư điếu thuốc đỏ lửa, bất kể người chung quanh ngộp thở, khó chịu vì mùi hôi.

Trong xu thế văn minh cộng đồng đang phát triển như hiện tại, dường như người hút thuốc lá đang trở thành lạc hậu. Tôi kể lại chuyện này như một lời kêu gọi người hút thuốc lá hãy biết hành xử có văn hoá như hai người du khách nước ngoài nêu trên, phải chi trong túi họ cũng có một cái gạt tàn nho nhỏ thì bộ mặt xã hội Việt Nam sẽ bớt xấu đi.

Sơn Khê