br/>”http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd”>
Quan niệm Nam Nữ bình đẳng
trong gia đình ngày nay
Sáu Lỳ Denver
“Đàn bà nói có là không, nói không là có. Đàn ông coi chừng!” (Ca dao Tục
Ngữ) Ngôn từ của đàn bà đôi khi lấp lửng nhưng nghe giọng nói và nhìn ánh mắt
thì lại rất rõ. Ngôn từ đôi lúc chỉ là hư không, nhiều khi nói để mà nói. Ánh
mắt và giọng nói của họ mới là linh hồn. Đàn ông diễn đạt bằng óc, đàn bà biểu
lộ bằng tim. Đàn ông để ý thân xác của đàn bà, trong khi đàn bà lại để ý tới
tình cảm của đàn ông. Cơ thể đàn ông thẳng đuột, thân xác đàn bà lại toàn đường
cong! Đàn ông hay chơi ngông, bốc đồng, xả láng. Nhờ vợ kiềm chế nên bao người
chồng mới thoát hiểm nguy, lao lý. Đàn ông thích độc tài, áp đặt. Đàn bà nhẫn
nại, không muốn gây khổ đau. Đàn bà muốn chồng khởi xướng, dẫn đầu mọi việc
trong gia đình, đặc biệt là việc dạy dỗ con cái, nhưng không được độc đoán
(“Viết Cho Em” LM Piô Hậu). Đàn ông khi nói thì nói cho xong, tìm đáp số xong là
xong. Đàn bà khi nghe thì muốn nghe cảm tưởng, kèm rung động từ người nói. Đàn
bà có nghe cả trăm lần “Anh yêu em” một ngày vẫn cảm động. Đàn ông mới nghe tới
lần thứ ba “Em yêu anh” đã ngao ngán: “Biết rồi! Khổ lắm! Nói mãi!” Tim đàn ông
có rất nhiều ngăn trong khi trái tim đàn bà chỉ có một ngăn. Đàn ông phản ứng
sôi nổi trong việc chăn gối, mau bốc nhưng chóng tàn. Đàn bà phản ứng chậm mà êm
đềm, chậm bốc mà cũng lâu tàn. Đàn ông than: “Không thể hiểu được đàn bà!” Đàn
bà cay đắng: “Đàn ông độc tài chịu không nổi!” Đàn bà có đoàn sủng về việc sinh
con mà đàn ông không có. Đàn bà Việt Nam chẳng ngại sinh nhiều con vì đó là lộc
Trời ban. Bà Lapa, mẹ của Thánh nữ Tiến sĩ Hội thánh Catarina thành Sienna, đã
sinh hạ tới 24 người con (Báo Homiletics & Pastoral Review, tháng 3/04 trang
17).
Từ khởi thủy Thiên Chúa không dựng nên con người đơn độc: “Ngài dựng nên Nam và
Nữ.” Xã hội đầu tiên gồm một Nam một Nữ (STK 1:27). Người Nữ được tạo ra bởi
xương sườn của Người Nam, biểu lộ sự hiệp thông của người với người. Chúa Giêsu
đã cố ý đem lại phẩm giá cho vợ chồng, và nền tảng vững chắc cho gia đình (Mt.
19:3-9). Trong Tông Huấn “Người Tín Hữu Giáo Dân,” Đức Cố Giáo Hoàng Gioan
Phaolô II viết rằng: “Vợ chồng và gia đình là nơi đầu tiên để các tín hữu giáo
dân dấn thân vào xã hội. Gia đình là chiếc nôi của sự sống và tình thương.”
(#40) Qua “Tâm Thư gửi các Gia Đình” năm 1994, Đức Thánh Cha đề cập tới việc
sống trung thành với vai trò Chồng Vợ trong gia đình. Trước đó, Ngài cũng viết
nhiều văn kiện bênh vực phụ nữ như “Tâm Thư Về Phẩm Giá Người Phụ Nữ” 1988, “Thư
Gửi Người Phụ Nữ” 1995. Gần đây nhất là Lá Thư của Thánh Bộ Giáo Hoàng về Giáo
Lý gửi các Giám Mục thế giới ngày 31 tháng 7 năm 2004, đề cao sự đóng góp hỗ
tương giữa người Nam và người Nữ trong Giáo Hội và xã hội, nhằm vạch rõ các xu
hướng tục hoá đang mê hoặc nhiều người trên thế giới như phong trào giải phóng
phụ nữ ra khỏi gia đình, phong trào đòi quyền hủy bỏ giới tính, quan niệm cho
rằng đồng tình và dị tính luyến ái không khác nhau…
Trong Kinh Thánh Cựu Ước không thiếu những người đàn bà thuộc loại “nội
tướng”, đảm đang mọi việc trong ngoài gia đình của các tổ phụ Abraham và Jacop
như Sarah, Rebecca… Cũng có những bà thuộc loại “hào kiệt” như Bà Ruth, Judith
mưu mô chống giặc không thua kém Trưng Trắc, Trưng Nhị, Triệu Ẩu của Việt-Nam
ta. Danh tiếng của họ lừng lẫy không kém các Ngôn Sứ và Thẩm Phán (Thủ Lãnh) đàn
ông.
Qua Kinh Thánh Tân Ước, chúng ta cũng đọc thấy Đấng Cứu Thế xuống làm người
trong một gia đình, được tạo nên bởi khí huyết của Đức Maria. Đấng can thiệp để
cho phép lạ đầu tiên ở tiệc cưới Cana xảy ra. Đấng đã đứng dưới chân thập giá để
cùng đồng công cứu chuộc với Con mình. Đấng mà tác giả sách Khải Huyền nhìn thấy
đầu đội triều thiên mười hai sao, sẽ đạp dập đầu con rắn Satan. Mẹ là Nữ Vương
Các Tông đồ, Nữ Vương Các Thiên thần, Nữ Vương Các Thánh Tử đạo… Lòng thưong
xót của Thiên Chúa Toàn Năng đã biến đổi người phụ nữ đầu tiên Evà nơi Đức Maria
để vinh quang của Đấng Tối Cao được chiến thắng trên Thần Dữ Satan. Thiên Chúa
đã dùng khiêm nhường để thắng kiêu ngạo, dùng trong sạch để thắng tự mãn, tự
kiêu. Bên cạnh Đức Mẹ còn có Bà Maria Magdalena, người nữ đã được Chúa Cứu Thế
hiện ra đầu tiên, chứ không phải với Phêrô là đầu Hội Thánh. Dù chỉ là một phụ
nữ nhưng “đức tin của bà mạnh mẽ vì bà đã yêu nhiều.” Xa xa dưới chân thập giá
người ta còn thấy các phụ nữ thành Jerusalem đứng khóc thương Chúa Giêsu, trong
khi các Tông Đồ bỏ trốn, trừ Gioan. Trên đường lên núi Sọ, chúng ta còn gặp thấy
Bà Veronica, người phụ nữ can đảm mang khăn cho Chúa lau mặt… Ngoài ra, sách
Tông Đồ Công Vụ của Thánh Luca và các thư của Thánh Phaolô kể nhiều về công
trạng của vô số phụ nữ đối với Giáo Hội sơ khai. Nhờ sự cầu nguyện, liên lạc
viên, hỗ trợ vật chất, và tinh thần của họ mà các Tông Đồ mới có thể đem Lời
Chúa đến mọi nơi mọi chốn.
Một vấn nạn về “Nam Nữ bình quyền” mà Satan hầu như đang đắc thắng vì đã gieo
được vào não trạng của con người thời nay để người ta lầm tưởng rằng Giáo Hội
Công Giáo không coi phụ nữ ngang hàng với nam nhân trong gia đình. Thánh Phaolô
đã cho chúng ta thấy một liên quan sâu xa giữa Nam Nữ trong Hôn Nhân Gia Đình
khi so sánh Hôn Ước với Mầu nhiệm Chúa Giêsu và Giáo Hội: “Vì lòng kính sợ Đức
KiTô, anh chị em hãy tùng phục lẫn nhau. Người Vợ hãy kính trọng Chồng… Chồng
hãy yêu thương Vợ như Đức KiTô yêu thương Hội Thánh và hiến mình vì Hội Thánh”
(Eph. 5: 21-32).
Thoạt mới nghe phần đầu của đoạn Kinh Thánh nầy, nhiều người trong chúng ta
nẩy sinh một ấn tượng không mấy tốt đẹp với Thánh Phaolô vì đã có sẵn thành kiến
“chồng chúa vợ tôi,” hoặc vì mang sẵn não trạng Nam Nữ không bình quyền. Cho nên
ít ai chú ý tới phần sau và cũng là phần cốt lõi của thần học gia đình Công
Giáo. Có một đìều làm tôi cứ thắc mắc là tại sao Thánh Phaolô không khuyên Vợ
hãy yêu Chồng, và Chồng hãy kính trọng Vợ, hoặc khuyên hai người làm cả hai? Các
ngành sinh vật học, phân tâm học, xã hội học và tâm lý học khi nghiên cứu về Đàn
Ông và Đàn Bà đều nhận xét rằng họ khác biệt nhau. Đàn ông thường dùng trí óc,
luận lý, Đàn bà thường dùng trái tim và giác quan. Cùng một vấn đề, đàn bà có
thể lượn đi lượn lại trên xa lộ bốn “lanes” để tìm đáp số. Đàn ông chỉ dùng một
con đường mòn giữa rừng để kiếm lời giải đáp. Đàn ông nhìn rừng thì thấy…
rừng, đàn bà nhìn rừng thì thấy cây, thấy lá, đôi khi còn thấy cả màu của lá!
Tục ngữ VN có câu: “Trai tài, Gái sắc. Trai anh hùng lấy Gái thuyền quyên.”
Vấn nạn của Vợ/Chồng là sau một thời gian chung sống Vợ không phục (kính trọng)
Chồng vì tài nữa vì đã thấy nhiều cái bất tài của Chồng, Chồng không yêu Vợ vì
sắc (ngoan hiền) của Vợ như trước nữa nên Vợ mới bắt đầu chỉ trích Chồng. Anh
Chồng khi bị chỉ trích sẽ phản ứng bằng hai cách: Một là “bỏ cuộc, không nói
tới” khi hai người phải đối thoại: “Nhất bỏ đi, nhì không nói tới”, anh ta sẽ có
mặc cảm “tự ti”, và không yêu vợ nữa. Rốt cuộc, bà Vợ lại càng chỉ trích nhiều
hơn, đi đến chỗ so sánh chồng mình với người khác! Hai là Chồng tuy không thích
nhưng vẫn can đảm trung thành với lời hứa, không chịu rút lui đầu hàng vì những
lời chỉ trích “có tính cách hư không” của Vợ mà nhìn lại, chú ý nhìn vào chính
con tim của Vợ một cách thông cảm, để tìm một phương cách yêu thương hơn, tha
thứ hơn, cố gắng “yêu vợ như yêu mình.” Kết quả, anh tìm lại được sự kính trọng
ngày nào!
Đức Cố Giáo Hoàng John Paul II khi bàn về đoạn Kinh Thánh của Thánh Phaolô
nêu trên, Ngài viết: Khi nói Vợ phải kính trọng Chồng, Chồng phải yêu thương Vợ,
Thánh Phaolô có ý nói: “Hỡi các bà vợ, xin hãy mở lòng ra để cho các ông Chồng
có cơ hội được phục vụ các Bà.” (JPII’s ‘Thần Học về Thân Xác’)
Tóm lại, “Ubi caritas et amor, Deus ibi est.” Đâu có bác ái và yêu thương, ở
đấy có Đức Chúa Trời. Ai còn mang não trạng “Trai năm thê bảy thiếp, Gái chính
chuyên một chồng” hoặc “Chồng chúa, Vợ tôi” là người chưa thức tỉnh, ấu trĩ. Kẻ
nào còn nghĩ “Lady’s first” người ấy còn lạc hậu, lỗi thời! Giáo Hội Công Giáo
nhất trí với Thánh Phaolô khi dạy rằng Bí Tích Hôn Phối là một Mầu Nhiệm Cao Cả
bởi vì tuy khác biệt về thể xác, cá tính, tâm lý nhưng Đàn Ông/Đàn Bà một khi đã
trở nên vợ chồng, họ có thể bổ túc những khác biệt đó để ‘trở nên một’ trong Gia
Đình mà Thiên Chúa đã liên kết. Mỗi người nên biết mình cần tới người kia. Cho
dù tài giỏi, nhưng trong sinh hoạt gia đình nếu không có sự giúp đỡ lẫn nhau,
khó mà có hạnh phúc. Có nhìn nhận giá trị của nhau như thế, đôi bạn mới quý
trọng nhau, mới yêu thương nhau, mới nói được “Mình với ta tuy hai mà một, Ta
với mình tuy một mà hai” như Tục Ngữ Việt Nam người ta thường ví von. “Hai mà
một” là để bổ túc cho nhau nên hoàn hảo hơn. “Một mà hai” là dù cố gắng giống
nhau như thế nào đi nữa thì Đàn Ông vẫn là Đàn Ông, Đàn Bà vẫn là Đàn Bà. Muôn
đời vẫn là Hai Cá Thể khác biệt. Tôi vẫn thích câu “châm ngôn” của người Hoa Kỳ
khi họ khiêm nhường giới thiệu người phối ngẫu của họ với người khác: “This is
my better half!” (Đây là nửa phần tốt hơn của tôi).
“Đây là nửa phần tốt hơn của tôi!” Đó cũng là một ý nghĩ cho chúng ta luôn
nhận thức để đặt bạn mình trước cá nhân mình. Và đó cũng là “đường lối” phục vụ
trong Kitô Giáo: “Ai muốn làm đầu thì hãy làm cuối.” Vả lại, cho dù là Đàn Ông
hay Đàn Bà, là Chồng hay Vợ, là Mẹ hay Cha, Ông hay Bà, hết cuộc sống đời này,
khi diện kiến Thầy Chí Thánh Giêsu Kitô, sẽ đều được hỏi : “Con đã làm gì để
giúp đỡ người phối ngẫu, người bạn đời, người đã cùng quỳ với con trong Thánh Lễ
Hôn Ước?” Thân chúc Quý vị Đồng Hương Bình Giả một Năm Ất Dậu 2005 nhiều hạnh
phúc gia đình với đầy quyền bình đẳng đề huề nữ nam.
